Kıdem tazminatı uyuşmazlıklarında tartışma çoğu zaman hakkın varlığından değil, hesabın nasıl yapıldığından çıkar. 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde bu rehber, hesaba itiraz ederken izlenecek adımları ve arabuluculuk aşamasında yapılan usul hatalarının davaya etkisini ele alıyor.
Hesabın İçine Bakmak: Hangi Kalemler Girer?
Kıdem tazminatı, giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Yani yalnız çıplak ücret değil; düzenli ve süreklilik gösteren yol, yemek, ikramiye, prim ve benzeri ödemeler de hesaba dahil edilir. Uygulamada işveren hesabı çıplak ücret üzerinden yapar, işçi ise arızi nitelikteki ödemeleri de eklemeye çalışır. İtirazın gücü burada belge kalitesine bağlıdır: bordrolar, banka hesap hareketleri, yemek kartı yüklemeleri ve servis listeleri birlikte sunulduğunda hesap somut biçimde tartışılabilir hale gelir.
Hesaba itirazda kontrol edilecek noktalar
- Hizmet süresinin başlangıç ve bitiş tarihi ile aralıklı çalışma dönemleri
- Giydirilmiş ücrete dahil edilen ve edilmeyen kalemler
- Kıdem tazminatı tavanının uygulanıp uygulanmadığı
- Aynı işverene bağlı farklı şirketlerde geçen sürelerin birleştirilip birleştirilmediği
- Faiz türü ve faizin başlangıç tarihi
Feshin Niteliği Hesabı Değiştirir
İşçinin haklı nedenle derhal feshi ile istifa arasındaki fark, tazminat hakkının kendisini belirler. Bu nedenle fesih bildiriminin metni, hesaba itirazdan önce gelen asıl meseledir. Ödenmeyen ücret, sigorta priminin eksik yatırılması ya da iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmaması gibi sebeplere dayanılıyorsa, bunların fesih anında yazılı olarak bildirilmiş olması sonraki aşamada büyük avantaj sağlar. Sonradan üretilen gerekçeler, dosyada tutarlılık sorunu yaratır.
Arabuluculuk Aşamasındaki Usul Riski
- İşçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava esasa girilmeden usulden reddedilir.
- Başvuruda karşı taraf, işvereni doğru unvan ve vergi numarasıyla gösterilmelidir; alt işveren ilişkisi varsa her iki tarafın da yer alması gerekir.
- Son tutanakta talep konusu alacak kalemlerinin açıkça yazılması, davada kapsam tartışmasını önler.
- Anlaşma sağlanırsa metnin hangi alacakları kapsadığı sınırlı ve açık biçimde yazılmalıdır; geniş ibra ifadeleri sonradan geri alınamaz.
- Anlaşmama tutanağının tarihi dava açma süresinin hesabında esas alınır.
İbraname ve Bordro İmzasının Etkisi
Çalışırken imzalanan ibraname ve ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan bordrolar, işçi aleyhine güçlü karine oluşturabilir. Ödemenin banka üzerinden yapılıp yapılmadığı, miktarın gerçek hesapla örtüşüp örtüşmediği ve belgenin fesihten sonra düzenlenip düzenlenmediği ayrı ayrı incelenmelidir. Bordroya itiraz kaydı düşmek, sonraki aşamada tartışma alanını açık tutar.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Etmenin Yolu
Rapora itiraz, genel nitelikte beğenmeme beyanı olmamalıdır. Hangi kalemin hangi belgeye rağmen hesaba katılmadığı, hangi dönemin eksik sayıldığı ve hesabın hangi varsayıma dayandığı sayfa ve satır düzeyinde gösterilmelidir. SGK hizmet dökümü ile bordro arasındaki uyumsuzluklar da bu aşamada ortaya konmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Fesih şekli, belge düzeni ve çalışma biçimi her dosyada farklı sonuç doğurabileceğinden, itiraz dilekçenizi hazırlamadan önce bir hukukçuyla görüşmeniz yararlı olur.