İşyerinde sistemli biçimde yıpratıldığını düşünen çalışanın önünde birden fazla kapı vardır ve bunlar birbirinin alternatifi değildir. 4857 sayılı Kanun, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ile 5510 sayılı Kanun farklı sonuçlar doğuran ayrı hatlar kurar. Hangi kapının önce çalınacağı yanlış belirlendiğinde, dava şartı eksikliği nedeniyle dosya esasa girilmeden reddedilebilir.
Dava Şartı Arabuluculuk Hangi Talepler İçin Aranır
İşçi ile işveren arasındaki kanuna veya sözleşmeye dayanan alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemlerinde arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemleri bu kapsamın dışında tutulmuştur. Mobbing iddiası çoğu zaman birden fazla talebi bir arada barındırdığından, taleplerin hangi kategoriye girdiği dilekçe yazılmadan önce ayrıştırılmalıdır.
İdari Hat Dava Hattının Yerine Geçmez
- Çalışma ve iş dünyasına ilişkin idari şikâyet, işyerinde denetim yapılmasını sağlayabilir.
- İş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılık bildirimi, idari yaptırım sürecini başlatır.
- Sigorta bildirimi ve prim uyuşmazlıkları sosyal güvenlik kurumu nezdinde ayrı yürür.
- Suç oluşturan davranışlar bakımından savcılığa başvuru ayrıca değerlendirilir.
Bu kanalların hiçbiri, işçilik alacakları için gereken arabuluculuk başvurusunun yerini tutmaz ve tek başına süreleri durdurmaz.
Mobbing İddiasını Ölçülebilir Kılan Delil Düzeni
- Olaylar tarih sırasıyla, kim tarafından ne yapıldığı belirtilerek tablolaştırılır.
- Görev tanımındaki değişiklikler, yer değişikliği ve yetki daralması yazılı belgelerle gösterilir.
- Elektronik yazışmalar tarih ve gönderen bilgisiyle bütün hâlinde saklanır.
- Sağlık başvuruları ve raporlar, süreçle zaman bakımından örtüşecek şekilde sıralanır.
- Tanıkların olayın hangi bölümüne ilişkin bilgi sahibi olduğu ayrı ayrı not edilir.
Süreç Yönetiminde Gözden Kaçan Noktalar
Arabuluculuk sürecinde tutulan son tutanağın niteliği, sonraki dava için belirleyicidir; anlaşmama tutanağının davaya konu taleplerle uyumlu olması gerekir. Tutanakta yer almayan bir talep için dava açıldığında dava şartı yeniden tartışılır. Ayrıca istifa ya da haklı nedenle fesih iradesinin nasıl ortaya konduğu, mobbing iddiasının sonucunu doğrudan etkiler; fesih bildiriminde sebebin hiç yazılmaması sonraki aşamada ispat yükünü ağırlaştırır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Çalışma biçimi, fesih şekli ve taleplerin türü değiştikçe izlenecek sıra da değişir; kendi dosyanız için ayrıca hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.