Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında dosya, çoğu kez esastan değil süreden kaybedilir. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki idari itiraz aşamaları, 7036 sayılı Kanunun getirdiği arabuluculuk düzeni, 4857 sayılı Kanunun fesih hükümleri ve 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş sağlığı yükümlülükleri farklı saatlerle çalışır. Bu rehber, bu saatleri tek takvimde toplamanın yolunu gösteriyor.
İki Ayrı Saat: İdari İtiraz ve Yargı
Kurum işlemlerinin önemli bir kısmında dava yoluna gitmeden önce Kuruma itiraz aşaması öngörülmüştür. Örneğin idari para cezalarında tebliğden itibaren on beş gün içinde Kuruma itiraz edilmesi, itirazın reddi üzerine ise yargı yoluna başvurulması gerekir. Bu ilk basamağın atlanması, davanın esasına hiç girilmeden reddedilmesine yol açar.
Bir Aylık Pencere ve Fesih Bağlantısı
İş sözleşmesinin feshiyle birlikte SGK çıkış bildirgesi, kod tercihi ve prim gün sayısı da tartışmaya açılır. Feshe itiraz edilecekse, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılır. Çıkış kodunun düzeltilmesi talebi ile feshe itiraz aynı olaydan doğsa da farklı takvimlerde ilerlediğinden, ikisinin tek dilekçeye sıkıştırılması hak kaybı doğurabilir.
Arabuluculuk Şartının Dışında Kalan Başlıklar
- İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri
- Bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu uyuşmazlıkları
- Kurum işlemlerine karşı özel itiraz yolu öngörülen kalemler
Bu ayrım gözden kaçtığında ya gereksiz bir arabuluculuk süreciyle zaman kaybedilir ya da dava şartı eksikliğinden usulden ret kararı çıkar.
Kayıt ve Belge Setinin Kurulması
Hizmet tespiti, prim gün sayısı veya kazanç uyuşmazlıklarında ispat, tanık beyanından önce belgeye dayanır. İşyeri sicil dosyası, bordro ve ücret ödeme kayıtları, işe giriş ve çıkış bildirgeleri, vardiya çizelgeleri ile 6331 kapsamındaki eğitim ve risk değerlendirmesi belgeleri birlikte istenmelidir. Belgeler tarihe göre değil, iddia başlığına göre dizildiğinde dosya çok daha okunur hale gelir.
Değerlendirme
Bu metin genel bilgi amaçlıdır. Sigortalılık statüsü, fesih tarihi ve bildirim kayıtları sonucu doğrudan etkilediğinden, sürenin son gününü beklemeden hukuki destek alınması yerinde olacaktır.