Ticari ilişkilerde haksız rekabet iddiası çoğu zaman mevcut bir sözleşmenin gölgesinde doğar: bayilik, distribütörlük, ortaklık veya hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra müşteri çevresine, ticari sırlara ya da personele yönelen davranışlar tartışma konusu olur. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde bu tür uyuşmazlıklarda ilk soru, sözleşmede tahkim şartı bulunup bulunmadığıdır. Bu rehber, yol ayrımını dilekçe yazılmadan önce netleştirmeye odaklanır.
Sözleşmedeki Uyuşmazlık Çözüm Maddesi
Tahkim şartı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın devlet mahkemesi yerine hakem önünde çözülmesini öngörür. Böyle bir şart varken mahkemeye başvurulursa karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir ve dava usulden sonuçlanabilir. Bu nedenle sözleşmenin uyuşmazlık maddesi kelime kelime okunmalı ve şu noktalar belirlenmelidir:
- Tahkim şartının kapsamı yalnızca sözleşmeden doğan talepleri mi kapsıyor
- Haksız fiil niteliğindeki talepler kapsam dışında bırakılmış mı
- Hakem sayısı, tahkim yeri ve uygulanacak kurallar belirlenmiş mi
- Şart yeterince açık mı, yoksa mahkeme ve tahkimi birlikte anan çelişkili bir metin mi
Tahkimde Bile Mahkemeye Gidilen An
Tahkim şartının varlığı, ihtiyati tedbir veya delil tespiti gibi geçici koruma taleplerinin mahkemeden istenmesine engel oluşturmaz. Haksız rekabet dosyalarında zaman kritik olduğundan, hakem sürecinin kurulmasını beklerken delilin kaybolmasını önlemek için bu yola başvurmak gerekebilir. İnternet üzerinden yayılan karşılaştırmalı reklam, taklit tanıtım veya müşteri listesi kullanımı gibi durumlarda tespit talebi erken yapılmalıdır.
Tahkim Yoksa Görevli Mahkeme
Sözleşmede tahkim şartı bulunmuyorsa uyuşmazlık asliye ticaret mahkemesinin konusudur. Bu noktada ikinci bir eşik daha vardır: ticari nitelikteki alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüştür. Haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi talepleri ile tazminat talepleri aynı dilekçede birleştirildiğinde, hangi talep bakımından hangi ön aşamanın gerektiği ayrıca değerlendirilmelidir.
Delil ve Zarar Hesabı
- Haksız rekabet oluşturduğu ileri sürülen davranışlar tarih tarih listelenir.
- İnternet içerikleri, tanıtım materyalleri ve yazışmalar tespit ettirilir.
- Ciro kaybı, müşteri kaybı ve pazar payı değişimi mali kayıtlarla desteklenir.
- Ticari sır iddiası varsa, bilginin gizli tutulması için alınan önlemler gösterilir.
- Talep, önleme ve tazminat kalemleri ayrı ayrı yazılarak kurulur.
Kapanış
Haksız rekabet dosyalarında en pahalı hata, doğru delillerle yanlış foruma gitmektir; bu nedenle sözleşme metni dilekçeden önce okunmalıdır. Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar ve her ticari ilişkinin kendi hükümleri farklı sonuç doğurabilir. Adım atmadan önce sözleşmenin ve delil durumunun hukukçu tarafından incelenmesi uygun olur.