Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda dosyanın esasa girmeden usulden reddedilmesinin başlıca nedeni, talebin ticari dava şartı arabuluculuk kapsamında olup olmadığının ayrıştırılmamasıdır. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde şirket içi ihtilaflarda her talep aynı yolu izlemez; bu ayrım dilekçe yazılmadan önce yapılmalıdır.
Hangi Talep Dava Şartına Tabi
Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşılık genel kurul kararının iptali, şirketin feshi ya da tespit niteliğindeki talepler bu kapsamda değerlendirilmez. Aynı dilekçede hem para alacağı hem de bu nitelikte bir talep birlikte ileri sürülüyorsa, dava şartının para alacağı bakımından ayrıca sağlanmış olması gerekir.
Görevli Mahkeme ve Yetki
- Şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıklar bakımından görev asliye ticaret mahkemesindedir
- Bu davalar niteliği gereği ticari sayıldığından tarafların tacir olup olmadığı tartışması ikinci plandadır
- Şirket merkezinin bulunduğu yer, birçok talep bakımından belirleyici yetki ölçütüdür
- Esas sözleşmede tahkim şartı varsa mahkeme yolu bu şartla sınırlanır
Ortaklık İlişkisinde Sık Karışan Yollar
- Bilgi alma ve inceleme hakkı: önce şirket organına yöneltilir, karşılanmazsa mahkemeye başvurulur
- Özel denetim talebi: kendi usulüne ve şartlarına tabidir
- Genel kurul kararının iptali: karar tarihinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde açılır ve bu süre hak düşürücüdür
- Haklı sebeple fesih ve ortaklıktan çıkma talepleri: ayrı hukuki temele dayanır
- Yönetim organı üyelerinin sorumluluğuna dayalı talepler: zararın ve kusurun ayrıca ispatını gerektirir
Dava Şartı Eksikliğinin Sonucu
Arabuluculuk şartı sağlanmadan açılan davada mahkeme, eksikliği gidermek için süre vermeksizin davayı usulden reddeder. Bu durumda hak düşürücü süreye tabi talepler bakımından geri dönüşü olmayan bir kayıp doğabilir. Bu nedenle karma nitelikli taleplerde davayı bölerek ilerlemek çoğu zaman daha güvenli bir tercihtir.
Kapanış
Şirket içi uyuşmazlıklarda usul tercihi, esasa ilişkin argüman kadar belirleyicidir. Bu içerik genel bilgi sunar; esas sözleşmeniz ve talebinizin niteliği üzerinden hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.