Ticari sözleşmeye konulan tahkim şartı, uyuşmazlık çıktığında iki tarafa da hız vaat eder; ancak usul takvimi baştan kurulmazsa aynı şart, yetkisiz mercide harcanan aylara dönüşebilir. Bu rehber, TTK ve TBK zemininde 6102 sayılı düzenlemenin uygulandığı ticari ilişkilerde tahkim yolunun zaman haritasını ele alır.
Tahkim Şartı Gerçekten Geçerli mi
İlk kontrol, şartın yazılı ve tereddütsüz olup olmadığıdır. Hem mahkemeyi hem hakemi işaret eden çift yönlü ifadeler, sözleşmenin eki olan genel şartlara gömülmüş belirsiz atıflar ve hangi kurumun kurallarının uygulanacağı yazılmamış maddeler, süreç başlar başlamaz tartışmaya açılır. Şartta yer alması gerekenler: tahkim yeri, dil, hakem sayısı, uygulanacak hukuk ve kurumsal tahkim seçildiyse kurum adı.
Kaybedilmesi En Kolay Hak: Tahkim İtirazı
Karşı taraf, tahkim şartına rağmen mahkemede dava açtıysa tahkim itirazı ilk itiraz niteliğindedir ve cevap dilekçesinde, süresi içinde ileri sürülmelidir. Esasa girip savunma yaptıktan sonra tahkime gitmek isteyen taraf, çoğu zaman bu hakkını kaybetmiş sayılır. Bu nedenle dava dilekçesi tebliğ alındığında yapılacak ilk iş, sözleşmedeki uyuşmazlık çözüm maddesini okumaktır.
Süreç Takvimi
- İhtilafın doğduğu tarih ve sözleşmedeki bildirim yükümlülükleri işaretlenir.
- Varsa çok kademeli çözüm maddesi (önce görüşme, sonra tahkim) sırasıyla uygulanır; atlanan kademe itiraz sebebi olur.
- Tahkim talebi ve hakem seçimi için sözleşmede ya da kurum kurallarında öngörülen süreler takvime alınır.
- Hakem heyeti kurulduktan sonra karar için öngörülen süre ve uzatma usulü not edilir.
- Karar sonrası iptal davası için öngörülen bir aylık süre, kararın tebliğinden itibaren hesaplanır.
Uzlaşma Seçeneğinin Değerlendirilmesi
Tahkimde masraf, hakem ücreti ve bilirkişi giderleri nedeniyle baştan yüklenir. Bu yapı, düşük tutarlı alacaklarda uzlaşmayı ekonomik olarak daha rasyonel kılabilir. Karar verirken talebin tutarı, delilin niteliği (teknik rapor gerekip gerekmediği) ve kararın hangi ülkede icra edileceği birlikte değerlendirilmelidir. Yabancılık unsuru taşıyan dosyalarda kararın tanınması ve tenfizi, tahkim yerinin seçiminde belirleyici olur.
Delil Düzeni
Tahkimde deliller çoğunlukla yazılıdır. Sipariş formları, teslim tutanakları, muhasebe kayıtları ve elektronik yazışmalar tarih sırasına göre tek bir dosyada birleştirilmeli; her belgenin hangi iddiayı desteklediği kısa bir eşleştirme tablosuyla gösterilmelidir. Karşı tarafın ticari defterlerine dayanılacaksa bu talep baştan gündeme getirilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenizin metni ve tarafların yerleşim yeri sonucu doğrudan etkilediğinden, tahkim yoluna gitmeden önce maddenin bir hukukçuya okutulması yerinde olur.