5510 sayılı SGK Kanunu, çalıştırılan her kişinin sigortalı olarak en geç işe başlama tarihinden 1 gün önce SGK'ya bildirilmesini zorunlu kılar.
Bildirim Yükümlülükleri
- İşe giriş bildirgesi: 1 gün önceden
- İşten ayrılış bildirgesi: 10 gün içinde
- Aylık prim ve hizmet belgesi (APHB): Ertesi ayın 23. gününe kadar
- Tahakkuk ve tahsilat: İlgili ayın son günü
Kayıt Dışı Çalıştırma Yaptırımları
- İdari para cezası: kişi başı asgari ücret tutarında
- Bildirim yapılmamış sigortalı için 5 yıllık geriye dönük prim tahakkuku
- İşçi şikâyetinde işveren sorumluluğu artırılır
- Vergi denetimi tetikleyebilir
İşçinin Hakları
İşçi, sigortasız çalıştırıldığını ispat ederek geçmiş döneme ait haklarını SGK'dan ve işverenden talep edebilir. İş sözleşmesini haklı sebeple feshedip kıdem tazminatı alabilir.
Yargıtay 9. HD ve 21. HD
9. HD ve 21. HD, kayıt dışı çalışma iddialarında tanık beyanı, ücret bordrosu, banka hesap hareketleri gibi delillerin birlikte değerlendirileceğini, işverenin "kayıt yoktur" savunmasının aleyhe yorumlanacağını benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
İş hukuku avukatı desteği önerilir.