Bir hesabın hareketlerinin durdurulması, mudi açısından çoğu zaman gerekçesi bilinmeyen ani bir kısıtla başlar. Oysa blokenin kaynağı bankanın kendi risk politikası da olabilir, idari bir askıya alma da, savcılık kararı da. Kaynağı tespit edilmeden yapılan itiraz, süre işlerken yanlış kapıda beklemek anlamına gelir. Bu rehber 5411, 5549 ve TCK 282 ile SPK kripto düzenlemeleri ekseninde, itiraz öncesi yapılacak kontrolleri sıralar.
Adım Bir: Kısıtın Kaynağını Belirleyin
- Banka kaynaklı kısıt: Müşteri tanıma ve şüpheli işlem yükümlülükleri çerçevesinde bankanın kendi uyum biriminin uyguladığı sınırlama.
- İdari askıya alma: Aklama şüphesine bağlı olarak yetkili idari birim tarafından işlemin geçici olarak durdurulması.
- Adli tedbir: Soruşturma kapsamında verilen elkoyma veya hesap üzerinde tedbir kararı.
- İcra veya mahkeme kaynaklı haciz ve ihtiyati tedbir: Aklama şüphesiyle ilgisi bulunmayan, tamamen ayrı bir yolun sonucu.
Bu dört kaynağın itiraz mercii ve süresi birbirinden farklıdır. Bu nedenle ilk yapılacak iş, bankadan kısıtın hukuki dayanağının yazılı olarak sorulmasıdır.
Kaynağa Göre Doğru Kapı
Banka kaynaklı bir sınırlamada muhatap önce bankanın kendisidir; kurumsal başvuru kanalı kullanılmalı, yanıt yazılı olarak alınmalıdır. Adli bir tedbir söz konusuysa muhatap banka değildir; tedbiri veren mercie yönelik kanun yolu işletilir ve bu başvuru için öngörülen kısa süre gözden kaçırılmamalıdır. İdari nitelikli bir askıya alma söz konusu olduğunda ise işlemin niteliğine göre idari yargı yolu gündeme gelebilir. Tüketici hakem heyeti veya genel mahkeme gibi tamamen farklı bir mercie yapılan başvuru, işlemeye devam eden süreyi durdurmaz.
Fon Kaynağını Belgeleyen Dosya
- Hesaba giren tutarların her biri için kaynak belgesi: satış sözleşmesi, fatura, tapu, bordro veya kâr payı kararı.
- Kaynak ile hesap hareketi arasındaki tarih ve tutar eşleşmesini gösteren tablo.
- Üçüncü kişilerden gelen transferlerde gönderenle aradaki hukuki ilişkinin belgesi.
- Yurt dışı transferlerde transfer amacını gösteren yazışma ve sözleşme örnekleri.
- Vergisel beyanlarla malvarlığındaki artışın tutarlılığını gösteren belgeler.
Kripto İşlemlerinde Ek Katman
Kripto varlık alım satımından kaynaklanan transferlerde, işlemin yapıldığı platformun kayıtları ile banka hareketleri arasındaki zincirin kesintisiz gösterilmesi beklenir. Platformdan alınacak işlem dökümü, cüzdan adresleri ve transfer zamanları tek bir kronolojide birleştirilmelidir. Zincirin bir halkasının eksik kalması, açıklaması yapılamayan bir fon hareketi olarak değerlendirilebilir.
İtiraz Metnini Kurarken
Dilekçede genel iyiniyet açıklamaları yerine, kısıta konu her işlem için ayrı ayrı kaynak gösterilmesi daha etkili olur. Talep bölümünde kısıtın tamamen kaldırılması yanında, kabul edilmemesi hâlinde kısmi çözüm istenmesi de değerlendirilebilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Aklama şüphesine dayanan dosyalarda idari ve adli süreçler paralel yürüyebildiğinden, itiraz metni hazırlanmadan önce bir avukatla dosya değerlendirmesi yapılması önerilir.