Kripto varlık yatırımı görüntüsü altında yürütülen dolandırıcılıklarda para, çoğu kez birkaç hesap arasında hızla dolaştırılır. Bu nedenle kaybın telafisi büyük ölçüde ilk saatlerde atılan adımlara ve talebin doğru mercie yöneltilmesine bağlıdır. 5411 ve 5549 sayılı kanunların çizdiği bankacılık ve aklama ile mücadele çerçevesi, mağdurun izleyebileceği yolları da belirler.
Paranın izini soğumadan yakalamak
Transferin yapıldığı anı gösteren dekontlar, alıcı hesap bilgileri, platformun web adresi ve kullanıcı paneli görüntüleri gecikmeden kaydedilmelidir. Platform temsilcisiyle yapılan yazışmalar, sözde kâr tablolarının ekran görüntüleri ve para çekme taleplerinin reddedildiğine ilişkin mesajlar, iradenin hile ile yönlendirildiğini ortaya koyan en güçlü unsurlardır. Uygulama kapanır ya da hesap kapatılırsa bu kayıtların yeniden elde edilmesi çoğunlukla mümkün olmaz.
Bankaya itirazın kapsamı ve sınırı
Havale veya EFT yoluyla gönderilen tutarlar için bankaya yapılan başvuru, işlemin iadesi talebinden çok, alıcı hesabın izlenmesi ve gerekiyorsa tedbir uygulanması bakımından işlev görür. Kart ile yapılan ödemelerde ise ödeme kuruluşları nezdinde farklı bir itiraz süreci işleyebilir. Başvurunun yazılı yapılması ve kayıt numarasının alınması, sonraki aşamada bankanın yükümlülüklerinin tartışılması halinde belirleyici olur. Bankanın sorumluluğu her transferde otomatik doğmaz; iddia, somut bir özen ihlaline dayandırılmalıdır.
Ceza soruşturması hattı
Savcılığa yapılacak şikâyette, hesaplara el konulması ve para hareketlerinin izlenmesi talebi açıkça yer almalıdır. Aklama şüphesi bulunan dosyalarda TCK 282 kapsamındaki değerlendirme ve MASAK incelemesi gündeme gelebilir. Yurt dışı merkezli platformlarda sürecin uzaması olağandır; bu nedenle şikâyet dilekçesi, yurt içindeki aracı hesapları ve para çekme noktalarını da hedef alacak biçimde kurgulanmalıdır.
Hangi talep hangi kapıya
- Failin cezalandırılması ve el koyma talebi: savcılık
- Bankanın özen yükümlülüğüne dayanan zarar talebi: hesap ilişkisinin niteliğine göre belirlenen görevli mahkeme
- Yatırım hizmeti sunduğunu iddia eden yetkisiz platformlara ilişkin bildirim: sermaye piyasası düzenlemeleri kapsamındaki ilgili kurum
- Sahte sitenin yayından kaldırılması: erişim engelleme yolu
Kayıp sonrası hızlı denetim
- Tüm transferler tarih ve tutar sırasıyla tablolaştırıldı mı?
- Platformla yazışmalar dışa aktarılıp saklandı mı?
- Bankaya bildirim yazılı yapılıp yanıtı dosyalandı mı?
- Aynı platformdan zarar gören diğer kişilerle dosya birleştirme imkânı değerlendirildi mi?
Yukarıdakiler genel bilgilendirme niteliğindedir ve her dosyada aynı sonucu vermez. Kayıp ciddi boyuttaysa, adım atmadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.