Dijital varlık yatırımı adı altında toplanan paraların geri alınamadığı olaylarda, ilk günlerde atılan adımlar sonucun büyük kısmını belirler. Zincir üzerindeki hareket hızla dağılır, platform hesapları kapanır ve yazışmalar silinir. Bu nedenle mağdurun iki işi paralel yürütmesi gerekir: delil paketini kaybolmadan sabitlemek ve dosyayı doğru mercie taşımak.
Ceza Yolu ile Alacak Yolu Aynı Kapıdan Geçmez
Fiilin nitelikli dolandırıcılık ya da güveni kötüye kullanma boyutu Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyetle işletilir. Ödenen paranın iadesi ise kural olarak hukuk yargılamasının konusudur ve ceza soruşturmasının sonucu beklenmeden planlanabilir. Şikâyet dilekçesine yazılan iade talebi tek başına bir alacak davası yerine geçmez; bu ayrımın bilinmemesi, yıllar sonra zamanaşımı savunmasıyla karşılaşılmasına yol açar.
Hangi Savcılık Yetkili?
Yer yönünden yetki suçun işlendiği yere göre belirlenir. İnternet üzerinden yürütülen organizasyonlarda bu yerin tespiti güç olduğu için mağdurun bulunduğu yer savcılığına verilen şikâyet kabul edilir, gerekirse yetkili savcılığa gönderilir. Çok sayıda mağdurun bulunduğu dosyalarda soruşturmaların birleştirilmesi gündeme geleceğinden, daha önce açılmış bir soruşturma varsa dilekçede buna değinilmesi yararlı olur.
MASAK Bildirimi Şikâyetin Yerini Tutmaz
5549 sayılı kanun kapsamındaki şüpheli işlem bildirimi, yükümlü kuruluşlara ait bir yükümlülüktür. Mağdurun bu yönde yaptığı yazılı bildirim, kendi başına bir soruşturma başlatmaz. Aynı şekilde bankacılık ya da sermaye piyasası alanındaki idari kurumlara yapılan başvurular, ilgili kuruluşun denetimine yönelik olup mağdurun alacağını doğrudan konu almaz. Tüketici hakem heyeti de yatırım vaadiyle toplanan paralar bakımından uygun bir merci değildir.
Delil Paketinde Bulunması Gerekenler
- Gönderim yapılan cüzdan adresleri ve işlem kimlik bilgileri, zincir üzerinde doğrulanabilecek biçimde.
- Borsa veya platform hesabından alınan işlem geçmişi dökümleri ve para yatırma çekme kayıtları.
- Banka havale ve EFT dekontları ile alıcı hesap unvanı.
- Tanıtım yapılan sitenin tam adresi, yayın tarihli görüntüleri ve varsa arşiv kayıtları.
- Yönlendirmeyi yapan kişilerle mesajlaşma kayıtlarının kesintisiz ve bağlamı bozulmadan alınmış hali.
- Söz verilen getiri oranlarına ilişkin yazılı beyan, sunum veya sözleşme örnekleri.
Delilin Değerini Düşüren Davranışlar
- Görüşmelerin yalnızca bir bölümünün, cevapları çıkarılmış biçimde sunulması.
- Hesap kapatılmadan önce döküm alınmaması ve erişimin sonradan yitirilmesi.
- Ödeme sırasında kullanılan cihazın sıfırlanması ya da uygulamaların kaldırılması.
- Paranın geri alınacağı vaadiyle ikinci kez ödeme yapılması ve bunun dosyaya hiç yansıtılmaması.
Dosyanın İlerleyen Aşaması
Soruşturma sırasında el konulan varlıklar bakımından mağdurun talep hakkı, dosyaya usulünce katılmakla korunur. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğinde ise itiraz yolunun süresi içinde işletilmesi gerekir. Bu nedenle şikâyet sonrasında dosyanın izlenmemesi, delil paketini hazırlamak için harcanan emeği boşa çıkarabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Ödeme kanalları, karşı tarafın statüsü ve zararın büyüklüğü izlenecek yolu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyaya özgü hukuki değerlendirme alınması önerilir.