Kripto varlık kaynaklı mağduriyetlerde en sık karşılaşılan tablo şudur: para transferi yapılmış, ardından hesap ya da cüzdan erişimi kısıtlanmıştır. Bu noktada yapılacak ilk iş savunma yazmak değil, blokenin kaynağını doğru tespit etmektir; çünkü her kaynak farklı bir mercie ve farklı bir süreye tabidir. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın 282. maddesi bu tabloda birlikte gündeme gelir.
Blokenin kaynağını ayırmak
- Adli tedbir: soruşturma kapsamında verilmiş elkoyma veya hesaba bloke kararı. Dosya numarası ve karar mercii öğrenilmeden itiraz yazılamaz.
- Yükümlülük kaynaklı kısıtlama: 5549 sayılı Kanun ve ikincil düzenlemeler çerçevesinde şüpheli işlem değerlendirmesi sonucu uygulanan kısıtlama.
- Bankacılık uygulaması: 5411 sayılı Kanun kapsamındaki müşteri tanıma ve risk politikaları gereği yapılan işlem kısıtı.
- Platform kaynaklı kısıt: hizmet sağlayıcının kullanıcı sözleşmesine dayanan hesap dondurması; burada tartışma sözleşmesel sorumluluk eksenine kayar.
Adli blokeye itiraz
Bloke bir hâkim ya da mahkeme kararına dayanıyorsa itiraz, kararı veren mercie verilecek dilekçeyle ve kararın öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre içinde yapılır. Dilekçede iki şey ayrı ayrı gösterilmelidir: hesaptaki varlığın suçla bağlantısı bulunmadığı ve tedbirin kapsamının ölçüsüz olduğu. Uygulamada en etkili yaklaşım, hesaba giren tutarların kaynağını belgeyle ayrıştırmaktır; maaş, ticari tahsilat ya da kendi hesapları arasındaki aktarımlar ile şüpheli transferler birbirinden ayrılınca kısmi kaldırma talebi somutlaşır. Hesap sahibi, farkında olmadan başkasının parasının geçiş noktası hâline getirilmişse, bu durumun anlatımı ile aklama isnadına karşı savunma birlikte kurulmalıdır.
Para akışını gösteren delil dosyası
- Cüzdan adresleri, işlem kimlikleri ve zincir üzerindeki transfer zamanları listelenir.
- Platform içi yazışmalar, yatırım vaadi içeren mesajlar ve tanıtım içerikleri tarih damgalı olarak kaydedilir.
- Banka hesap hareketleri ile zincir üzerindeki hareketler tek bir zaman çizelgesinde eşleştirilir.
- Hizmet sağlayıcının yetkili olup olmadığı ve varsa lisans durumu kontrol edilir; yetkisiz platformlarda anlatım farklılaşır.
- Muhatapların kimlik ve iletişim bilgileri, şikâyet dilekçesinde araştırma talebiyle birlikte sunulur.
Ceza ve hukuk hatlarını birlikte yürütmek
Mağdur konumunda olan kişi için suç duyurusu ve varlıkların iadesi talebi öne alınır; şüpheli konumunda olan kişi için ise savunma ile bloke itirazı eşzamanlı yürütülür. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse itiraz süresi takvime işlenir. Platformun sözleşmesel kusuru varsa, ceza dosyasının sonucunu beklemeden hukuk davası açma imkânı değerlendirilir; ceza dosyasının uzaması, hukuki taleplerin zamanaşımını kendiliğinden durdurmaz.
Kripto uyuşmazlıklarında teknik veri kısa sürede erişilemez hâle gelebilir. Blokenin kaynağını öğrendiğiniz anda kayıtlarınızla birlikte hukuki değerlendirme almanız, itiraz süresini korumanızı sağlar.