Kripto işlemleri nedeniyle hesabı kısıtlanan kişiler çoğu zaman doğru dilekçeyi yanlış mercie verir. 5411, 5549 sayılı kanunlar ile SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde, kısıtlamanın hukuki niteliği hangi merciin karar vereceğini belirler. Bu rehber yetki haritasını çıkarır.
Blokeyi Kim Koydu Sorusu
Yetki analizi tek bir soruyla başlar: kısıtlama bir yargı kararına mı dayanıyor, yoksa kuruluşun kendi değerlendirmesine mi? Adli bir karara dayanıyorsa muhatap kararı veren hâkimliktir. İdari bir askıya alma söz konusuysa süreç farklı işler. Kuruluşun tek taraflı kararı ise uyuşmazlık özel hukuk alanındadır. Bu ayrım yapılmadan yazılan itiraz dilekçeleri, esası incelenmeden reddedilir.
Ceza Yargısı Kolonu
Soruşturma aşamasında malvarlığına yönelik tedbirlere kural olarak hâkimlik karar verir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde verilen kararların hâkim onayına sunulması gerekir. Karara karşı itiraz, kanunda gösterilen mercie ve kısa süreler içinde yapılır. Burada kritik nokta, itirazın kararın tebliğinden itibaren işlemesidir; hesabın çalışmadığını fark ettiğiniz gün değil, kararın usulüne uygun bildirildiği gün esas alınır. Kovuşturma başladıktan sonra tedbire ilişkin talepler artık davaya bakan mahkemeye yöneltilir.
Hukuk Yargısı Kolonu
Kısıtlama kuruluşun kendi kararına dayanıyorsa ve zarar doğmuşsa, uyuşmazlık sözleşme ilişkisi üzerinden çözülür. Bu durumda görev ve yetki, taraf sıfatına ve talebin niteliğine göre belirlenir; ticari nitelikteki ilişkilerde asliye ticaret mahkemesi, tüketici sıfatının bulunduğu hâllerde tüketici yargısı gündeme gelir. Aynı olay hakkında ceza dosyasının bulunması, hukuk davasının açılmasına engel değildir.
İki Kolonu Aynı Anda Yönetmek
- Ceza dosyasındaki tedbir kararının örneğini alıp hukuk dosyasına sunun.
- İtiraz mercii ile dava mahkemesini karıştırmamak için her dilekçenin başlığını kontrol edin.
- Tebliğ tarihlerini tek bir tabloda tutun; iki kolonda süreler farklı uzunluktadır.
- Bloke edilen tutarın işletmenizde yarattığı zararı belgeleyerek biriktirin.
Görüşme mi, Dava mı
Kuruluşla yürütülen yazışma sürerken dava açma kararı geciktirildiğinde, hem zarar büyür hem delil tazeliğini kaybeder. Ceza dosyasının seyri belirsizken hukuk davasını beklemek makul olabilir; ancak bu tercih, süreleri izlemeyi bırakmak anlamına gelmemelidir.
Kapanış
Anlatılanlar genel çerçevedir. Hesabınızdaki kısıtlamanın dayanağı belirlenmeden atılacak adımlar sonuç vermeyebileceğinden, dosyanızı bir avukatla birlikte incelemeniz önerilir.