Kripto varlık işlemleri sonrasında banka hesabına ya da platform bakiyesine bloke konulduğunda ilk sorulan soru genellikle şudur: bu tedbir nereden geliyor ve nereye başvurulacak? Bu rehber, blokenin kaynağını ayırt etmeye ve yanlış mercie başvuru nedeniyle zaman kaybetmemeye odaklanır.
Blokenin Üç Farklı Kaynağı
Uygulamada birbirine karıştırılan üç ayrı hat vardır. Birincisi, 5549 sayılı Kanun çerçevesinde MASAK tarafından yürütülen ve şüpheli işlem bildirimine dayanan idari nitelikli tedbirlerdir. İkincisi, savcılık soruşturması kapsamında hâkim kararıyla kurulan ve suçtan elde edildiği değerlendirilen varlıklara yönelen adli el koymadır. Üçüncüsü ise 5411 sayılı Kanun ve sözleşme hükümleri çerçevesinde bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı kısıtlamalardır. Aynı görünen bir bloke, kaynağına göre tamamen farklı bir başvuru yoluna tabidir; bu ayrım yapılmadan yazılan dilekçe çoğu zaman sonuçsuz kalır.
Kaynağı Tespit Etme Adımları
- Bankadan blokenin dayanağının yazılı olarak bildirilmesi talep edilir.
- Adli bir dosya varsa hangi savcılık ve soruşturma numarası olduğu öğrenilir.
- Adli el koyma söz konusuysa kararı veren hâkimlik ve karar tarihi tespit edilir.
- İdari nitelikli bir tedbirse süresi ve kapsamı belirlenir.
- Yalnızca banka uygulamasıysa müşteri ilişkisi ve sözleşme hükümleri incelenir.
Hangi Yol Hangi Mercie Açık?
Adli el koyma kararına karşı itiraz ceza muhakemesi usulüne göre hâkimliğe yapılır; aynı talebin idari yargıya taşınması görev yönünden reddedilir. Buna karşılık idari nitelikli bir işlem söz konusuysa idari yargı yolu gündeme gelir. Kripto varlık hizmet sağlayıcısının faaliyetine ilişkin şikâyetler ise SPK düzenlemeleri çerçevesinde ilgili otoriteye yöneltilir. Dolandırıcılık iddiasının kendisi için doğru adres her hâlükârda Cumhuriyet başsavcılığıdır; hesabına para geçen kişinin durumu, olayın niteliğine göre TCK kapsamında suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama tartışmasını da doğurabilir.
Delil Dosyasını Kurarken
- Transfer kayıtları: tarih, tutar, alıcı hesap ve açıklama alanı birlikte.
- Cüzdan adresleri ve zincir üstü işlem kimlikleri, ekran görüntüsüyle değil ham veriyle.
- Platformla yapılan tüm yazışmalar ve destek talebi kayıtları.
- Yönlendirmenin geldiği kanal: mesaj, reklam, telefon kaydı, davet bağlantısı.
- Para çekim talebinin reddine ilişkin bildirimler ve tarihleri.
Değerlendirme
Kripto uyuşmazlıklarında hızlı hareket etmek önemlidir; ancak yön yanlışsa hız tek başına fayda vermez. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme niteliğindedir ve her dosyanın işlem geçmişi farklıdır. Bloke bildirimini aldıktan sonra, adım atmadan önce dosyanın hukuki niteliğinin belirlenmesi tavsiye edilir.