İcra takibinde en pahalı hata, itirazın süresinde yapılmaması değil; süresinde yapılıp yanlış birime verilmesidir. Bu rehber, İİK ekseninde ödeme emri, itiraz ve şikâyet yollarını birbirinden ayırmayı ve haciz aşamasında yapılacak kontrolleri listelemeyi amaçlar.
İtiraz mı, Şikâyet mi?
İtiraz, borcun kendisine veya imzaya yönelir ve genel haciz yoluyla takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır. Bu itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Şikâyet ise icra dairesinin bir işleminin usule aykırı olduğu iddiasıyla icra mahkemesine yöneltilir ve kural olarak yedi günlük süreye tabidir; süresiz şikâyet hâlleri ayrıca değerlendirilir. Kambiyo senetlerine mahsus takipte ise tablo değişir: itiraz icra dairesine değil doğrudan icra mahkemesine yapılır, süre beş gündür ve itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Bu üç ayrımı bilmeden hazırlanan dilekçe, doğru gün içinde verilse bile sonuç doğurmayabilir.
Ödeme Emri Elinize Geçtiğinde
- Tebliğ tarihini ve tebligatın usulüne uygunluğunu kontrol edin.
- Takip yolunu belirleyin: genel haciz yolu mu, kambiyo senetlerine mahsus takip mi, ilamlı takip mi?
- İtirazın kapsamını yazın: borca mı, imzaya mı, faize mi, yetkiye mi itiraz ediliyor?
- İmzaya itiraz varsa bunu açıkça ve ayrıca belirtin.
- Yetki itirazını esasa ilişkin itirazla birlikte ve doğru sırayla ileri sürün.
- Dilekçenin verildiği birimi ve dosya numarasını aynı gün teyit edin.
Haciz Aşamasında Riskler
Haciz uygulandıktan sonra gündeme gelen başlıklar farklıdır. Haczedilemezlik iddiası, üçüncü kişinin istihkak talebi, kıymet takdirine itiraz ve ihalenin feshi taleplerinin her biri kendi süresine ve kendi merciine sahiptir. Bu talepler icra dairesine dilekçe verilerek çözülmeye çalışıldığında süre işlemeye devam eder. Maaş haczinde kesinti oranı, aile bireylerinin durumu ve önceki hacizlerin sırası ayrıca kontrol edilmelidir.
İtirazın Kaldırılması ve İptali Ayrımı
İtiraz üzerine duran takipte alacaklının önünde iki yol vardır: belgeye dayanıyorsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir, aksi hâlde genel mahkemede itirazın iptali davası açar. İkisi farklı mercilere ait olduğundan, elindeki belgenin niteliğini yanlış değerlendiren alacaklı da yanlış kapıya gitmiş olur. Bu seçim, tazminat talepleri bakımından da farklı sonuçlar doğurur.
Değerlendirme
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; takip türü, senedin niteliği ve tebligatın usulü sonucu değiştirir. Ödeme emri tebliğ edildiğinde beklemeden dosyanın incelenmesi, kısa sürelerin korunması bakımından önem taşır.