Hesabına erişemeyen kişinin ilk yaptığı, bankaya dilekçe yazmak olur. Oysa bu dosyalarda doğru soru şudur: hesabı kim, hangi hukuki dayanakla kapattı? Tedbirin kaynağı belirlenmeden yazılan her dilekçe, itiraz süresi işlerken boşa harcanan zamandır.
Önce Kaynağı Tespit Edin
Uygulamada birbirine karıştırılan üç farklı durum vardır:
- Bankanın kendi kararı: 5411 sayılı Kanun ve iç mevzuat çerçevesinde risk değerlendirmesine dayanan işlem kısıtı. Muhatap doğrudan bankadır.
- 5549 kapsamında işlemin ertelenmesi: Şüpheli işlem bildirimi sonrasında öngörülen, süreli bir tedbirdir.
- Adli el koyma: Soruşturma kapsamında hakim kararına veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcılık kararına dayanır; muhatap banka değil, ceza yargılaması makamlarıdır.
Banka çoğu zaman gerekçeyi ayrıntılı açıklamaz; bu nedenle hesap hareketleri dökümü ile birlikte, kısıtlamanın hangi tarihte ve hangi talep üzerine uygulandığının sorulması ilk adımdır.
El Koymaya İtirazın Mercii
Adli bir el koyma söz konusuysa, itiraz ilgili sulh ceza hakimliğine yöneltilir ve karara karşı itiraz yolu ceza muhakemesi usulüne göre işler. Bu aşamada idare mahkemesine başvurmak sık görülen ve doğrudan süre kaybına yol açan bir hatadır. Savcılık kararına dayanan tedbirlerde ise kararın hakim onayına sunulup sunulmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Delil Paketlemenin Sırası
Bu dosyalarda savunmanın gücü, paranın kaynağının izlenebilir biçimde gösterilmesine bağlıdır. Kripto varlık alım satımı söz konusuysa, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde platform kayıtları önem kazanır.
- Bloke tarihinden geriye doğru hesap ekstresini kesintisiz olarak çıkarın.
- Şüpheye konu her giriş için karşı taraf bilgisini ve işlemin ekonomik sebebini eşleştirin.
- Kripto işlemlerinde platform işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve transfer kayıtlarını aynı zaman çizelgesine yerleştirin.
- Ticari faaliyetten kaynaklanan girişler için fatura, sözleşme ve sevk belgelerini ekleyin.
- Kayıtları tarih sıralı tek bir dosyada birleştirip her belgeye hangi işlemi açıkladığını gösteren kısa bir not düşün.
Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı İddiası
Blokenin arkasında çoğu zaman TCK 282 kapsamında bir değerlendirme bulunur. Burada savunmanın hedefi, işlemin ticari veya kişisel gerekçesini belgeye bağlamak ve paranın izini kesintisiz göstermektir. Eksik bırakılan bir halka, sonraki aşamalarda tamamlanması güç bir boşluk olarak kalır.
Sık Görülen Yanlışlar
Bankaya arka arkaya dilekçe yazarak itiraz süresini geçirmek, savcılığa yalnızca sözlü başvuruda bulunmak, ekstre yerine seçilmiş ekran görüntüleri sunmak ve kripto işlemlerini banka hareketleriyle eşleştirmeden anlatmak, dosyayı zayıflatan başlıca hatalardır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Tedbirin dayanağı ve soruşturmanın kapsamı değiştikçe izlenecek merci de değişir; hesap kısıtlaması öğrenildiği anda hukuki destek alınması, kaybedilen süreyi en aza indirir.