Hesabına erişemeyen kişinin ilk sorusu genellikle paranın ne zaman çözüleceğidir; oysa asıl belirleyici soru, blokenin hangi mercinin kararına dayandığıdır. Bankanın kendi risk politikası, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bir işlem askıya alma tedbiri ve soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararı farklı hukuki rejimlere tabidir ve her birinin itiraz yolu ayrıdır. Bu rehber, blokenin kaynağını ayırt etmek ve itiraz süresini kaçırmamak üzerine kuruludur.
İlk Adım: Blokenin Dayanağını Öğrenmek
Bankaya yapılacak yazılı başvuruda, hesabın hangi tarihte ve hangi merci kararıyla bloke edildiğinin bildirilmesi istenmelidir. Alınan cevap çoğu kez bir soruşturma numarasına ya da bir hâkimlik kararına işaret eder. Bu bilgi olmadan yapılan itiraz, doğru mercie ulaşmadığı için sonuçsuz kalır ve bu arada itiraz süresi işlemeye devam eder.
Soruşturma Kapsamındaki Elkoymaya İtiraz
Banka hesaplarındaki varlıklara soruşturma kapsamında elkonulmuşsa, karar kural olarak sulh ceza hâkimliğince verilir ya da onaylanır. Bu karara karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılır. Süre kısa olduğu için, karar örneğinin temini ile itiraz dilekçesinin hazırlanması eş zamanlı yürütülmelidir. İtiraz reddedilse dahi, soruşturmanın seyrine göre tedbirin kaldırılması yeniden talep edilebilir.
Paranın Kaynağını Anlatan Belge Seti
- Hesaba giren tutarların dayanağı: maaş, satış, kira veya kredi sözleşmesi
- Kripto varlık işlemlerinde platform işlem geçmişi ve cüzdan hareketleri
- Şirket hesaplarında fatura, sözleşme ve muhasebe kayıtlarının eşleşmesi
- Karşı taraf bilinmiyorsa, transferin talep edildiği yazışmalar
- Varsa mağdur sıfatını gösteren şikayet ve tutanaklar
Aracı Hesap Konumuna Düşmenin Riski
Dolandırıcılık soruşturmalarında, hesabı üçüncü kişiye kullandıran veya tanımadığı kişiden gelen parayı yönlendiren kişiler çoğu kez yalnızca bloke ile karşılaşmaz; suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama başlığı altında şüpheli sıfatı da alabilir. Bu nedenle hesabın hangi amaçla ve kimin talimatıyla kullanıldığı, ifade aşamasından önce tutarlı biçimde belgelenmelidir.
İade Talebi ile İtirazın Ayrı Yürütülmesi
Tedbirin kaldırılması ile paranın mağdura iadesi farklı taleplerdir. Hesap sahibi kendi alacağını ileri sürerken, mağdur da aynı tutar üzerinde iade talebinde bulunabilir. Bu ihtimalde dosyanın hem ceza hem de alacak boyutunun birlikte planlanması, blokenin uzun sürmesini önlemek bakımından belirleyicidir. Kripto varlık işlemlerinde ayrıca hizmet sağlayıcıya ilişkin düzenlemelerin getirdiği kayıt yükümlülükleri de dosyaya veri sağlar.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Blokenin dayanağı, işlem hacmi ve soruşturmanın aşaması izlenecek yolu değiştireceğinden, itiraz süresi işlemeye başlamadan hukuki destek alınması önemlidir.