İcra takibinde borçluyu koruyan mekanizmaların neredeyse tamamı kısa sürelere bağlanmıştır. İİK'da yer alan yollar birbirine benzese de farklı mercilere gider ve karıştırıldığında süre, yanlış kapıda beklerken tükenir.
İtiraz ile Şikâyetin Ayrımı
Ödeme emrine itiraz, alacağın varlığına veya miktarına yönelik bir savunmadır ve icra dairesine yapılır. İcra şikâyeti ise memur işleminin hukuka aykırılığına ilişkindir ve icra mahkemesine yöneltilir. Borcu olmadığını söyleyen kişi itiraz yolundayken, haczin usulsüz yapıldığını söyleyen kişi şikâyet yolundadır. İki yol arasındaki bu ayrım, dilekçenin başlığından çok içeriğine göre belirlenir.
Takip Türü Süreyi Değiştirir
- İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi yedi gündür ve itiraz takibi kendiliğinden durdurur.
- Kambiyo senetlerine mahsus takipte süre daha kısadır ve itiraz icra mahkemesine yapılır; itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz.
- İlamlı takipte borca itiraz yolu bulunmaz; icranın geri bırakılması talebi gündeme gelir.
Bu nedenle elinize ulaşan evrakın hangi takip türüne ait olduğu, ilk okumada tespit edilmelidir.
Haczedilmezlik ve İstihkak İddialarında Zamanlama
Haczedilen malın kanunen haczedilemeyecek nitelikte olduğu iddiası, haczin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre içinde ileri sürülür. Malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiasında ise istihkak prosedürü devreye girer ve burada da haciz sırasında ya da öğrenmeden itibaren süre işler. Maaş ve emekli aylığı üzerindeki kesintiler bakımından ise muvafakatin geçerliliği ayrıca tartışılır.
Süre Kaçırıldığında Kalan Dar Yollar
- Borcun bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası açılması.
- Ödeme yapıldıysa istirdat yoluyla geri alma talebinde bulunulması.
- Tebligatın usulsüzlüğü ileri sürülerek sürenin hiç başlamadığının iddia edilmesi.
- Zamanaşımının takip aşamasında dolduğu hâllerde icranın geri bırakılmasının istenmesi.
Tebligat Kontrolü Neden Öncelikli
Yedi günlük süreler tebliğ tarihine bağlı olduğundan, dosyadaki ilk incelenecek belge tebligat parçasıdır. Adreste bulunmama, komşuya veya muhtara tebliğ hâllerinde usul kurallarına uyulmamışsa, sürenin başlangıcı tartışmalı hâle gelir. Bu tespit, kaçırılmış görünen bir süreyi yeniden açabilecek tek argüman olabilir.
İcra dosyalarında takip türü, alacağın kaynağı ve tebligat düzeni sonucu belirler; buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Elinize ödeme emri ulaştığında günleri kaybetmeden bir hukukçuya dosyayı incelettirmeniz önemlidir.