Hesabına erişemeyen bir kişinin ilk sorusu genellikle şudur: bu bloke kim tarafından, hangi dayanakla konuldu? Cevap, izlenecek yolu baştan belirler. MASAK bloke başlığı altında toplanan uygulamalar tek tip değildir ve savcılık süreci bunların yalnızca bir kısmında devrededir. Bu rehber, kararın öğrenilmesindeki gecikmenin doğurduğu süre riskine odaklanır.
Blokenin Hukuki Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç ayrı durum vardır: bankanın 5411 ve 5549 kapsamındaki yükümlülükleri çerçevesinde uyguladığı geçici tedbirler, idari makam kararıyla işlemin askıya alınması ve soruşturma kapsamında verilen el koyma kararı. Hangi kaynağa dayandığı bilinmeden yapılan itiraz, çoğu zaman yanlış mercie yöneltilmiş olur ve sonuçsuz kalır. Bu nedenle ilk adım, bankadan ya da ilgili kuruluştan kararın dayanağının yazılı olarak istenmesidir.
Kararın Öğrenilmesi ile Bildirimi Arasındaki Boşluk
- Kişi çoğu zaman durumu, kendisine yapılan bir bildirimle değil, işlem yapamadığında öğrenir
- Adres ve iletişim bilgileri güncel değilse yazılı bildirim geç ulaşır
- Hesap birden çok kuruluşta ise her biri için ayrı bilgi talebi gerekir
- Bu boşlukta itiraz süresi işlemeye başlamış olabilir
İtiraz Merciini ve Zamanını Doğru Seçmek
Soruşturma kapsamında verilmiş bir el koyma kararı söz konusuysa itiraz, kararı veren makamın bağlı olduğu düzenlemeye göre ve kısa bir süre içinde yapılır. İdari nitelikte bir işlem varsa yol farklıdır. Kararın niteliği belirlenmeden dilekçe yazılmamalı; ancak süre riski nedeniyle bilgi talebi ile itiraz hazırlığı eş zamanlı yürütülmelidir. Süre kaçırılmışsa, blokenin kaldırılması talebiyle yeniden başvuru yolu yine de değerlendirilebilir.
Kaynağın Meşruluğunu Gösteren Dosya
- Hesaba giren paranın kaynağı belge zinciriyle gösterilir: ücret bordrosu, satış sözleşmesi, fatura, tapu, dekont.
- Kripto varlık işlemleri varsa, platform hesap özetleri ve transfer kayıtları tarih sırasıyla sunulur.
- Karşı taraf tanınmıyorsa, ilişkinin nasıl kurulduğu ve iletişim geçmişi anlatılır.
- Ticari faaliyet varsa defter kayıtları ve vergi beyanlarıyla tutarlılık gösterilir.
- Tüm belgeler tek bir kronolojik dosyada, açıklama notlarıyla birlikte toplanır.
Uzayan Blokelerde İzlenecek Yol
Bloke uzadıkça yalnızca nakde erişim değil, kredi, kira ve ticari yükümlülükler de etkilenir. Bu nedenle sürecin pasif biçimde beklenmesi doğru değildir; dosyaya belge sunumu, hesabın bir kısmının serbest bırakılması talebi ve gerekçeli değerlendirme istemi düzenli aralıklarla yenilenmelidir. Öte yandan kaynağı açıklanamayan varlıklara ilişkin savunmanın TCK 282 kapsamındaki isnat riski gözetilerek kurulması gerekir; teknik açıklamalarla hukuki savunmanın birbiriyle çelişmemesi önemlidir. Kripto varlıklar bakımından SPK düzenlemeleri çerçevesinde platformun kayıt ve raporlama yükümlülükleri de dosyanın seyrini etkileyebilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; her blokenin dayanağı ve seyri farklı olduğundan, işlem yapmadan önce dosyanın ayrıntılı incelenmesi gerekir.