Ödeme hesabına konulan bloke, çoğu zaman ilgilisine gerekçesiz bildirilir ve ilk tepki olarak yapılan işlemler dosyayı zayıflatır. 5411, 5549, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde bakıldığında blokenin kaynağı birden fazla olabilir; kaynağı belirlemeden atılan adım usule aykırı işlem riskini büyütür. Bu rehber, blokenin türünü ayrıştırmaktan başlar.
Blokenin Kaynağını Ayrıştırmadan Dilekçe Yazılmaz
Uygulamada birbirinden çok farklı üç durum aynı kelimeyle anılır: kuruluşun kendi risk politikası gereği uyguladığı geçici kısıtlama, yükümlü sıfatıyla yapılan şüpheli işlem bildirimi sonrası gelen tedbir ve bir ceza soruşturması kapsamında verilen elkoyma kararı. Her birinin muhatabı ve itiraz yolu ayrıdır.
- Kuruluşun kendi kararı ise önce yazılı gerekçe ve dayanak sözleşme maddesi istenir.
- Adli bir karar varsa hangi dosya numarası üzerinden verildiği öğrenilir.
- İdari bir tedbir söz konusuysa muhatap kurum ve başvuru yolu belirlenir.
- Karara itiraz mercii ve süresi ilk günden not edilir.
- Hesap hareketleri, bloke tarihine kadar dökümle alınır.
Fonun Kaynağını Belgelemek
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasına ilişkin isnat söz konusu olduğunda, savunmanın merkezinde paranın meşru kaynağı yer alır. Burada beyan değil belge belirleyicidir: satış sözleşmesi, fatura, banka dekontu, borsa ya da platform işlem kayıtları ve vergi beyanları zincir halinde sunulmalıdır. Zincirde bir halkanın eksik kalması, tüm açıklamanın ikna gücünü düşürür.
Kripto Varlık İşlemlerinde Ek Kayıtlar
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden yapılan transferlerde, işlem kimliği ve cüzdan adresleri ile birlikte alım satım geçmişinin dökümü önem taşır. Platform kayıtlarının silinme ihtimaline karşı bu belgeler erkenden talep edilmeli, mümkünse resmi yazışma yoluyla temin edilmelidir. Yalnızca ekran görüntüsüne dayanan sunumlar, ispat değeri bakımından tartışmaya açık kalır.
Yanlış Merciye Başvurmanın Bedeli
Adli tedbire karşı kuruluşa yapılan başvuru sonuç doğurmaz; benzer biçimde kuruluşun kendi kararına karşı doğrudan ceza merciine gitmek de zaman kaybettirir. İtiraz süreleri kısa olduğundan, muhatabın hatalı seçilmesi çoğu kez süreyi tüketir.
- Bildirim ya da ekran uyarısının tarihi ve içeriği kaydedilir.
- Kuruluşa yazılı bilgi talebi gönderilir ve cevabı beklenir.
- Dayanak karar öğrenildiğinde dosya üzerinden itiraz hazırlanır.
- Fon kaynağı belgeleri kronolojik ekler halinde sunulur.
- Bloke sürerken doğan zarar için kayıt tutulur.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosyada blokeyi doğuran hukuki sebep ve delil durumu farklıdır. Hesap üzerinde işlem yapılmadan ve dilekçe verilmeden önce durumun hukuki niteliğinin belirlenmesi, gereksiz süre kaybını önler.