Yüksek getiri vaadiyle yapılan bir yatırımın ardından paranın izini sürmek, tek bir başvuruyla yürütülebilecek bir iş değildir. Ceza yargılaması, bankacılık ilişkisinden doğan itiraz ve alacak davası üç ayrı hattır; bunların hangi sırayla açılacağı geri dönüş şansını doğrudan etkiler.
Paranın Hareketini Dondurmaya Odaklanmak
İlk saatler ve günler belirleyicidir. Cumhuriyet başsavcılığına yapılan bildirimde yalnızca olayın anlatılması yeterli değildir; transferin yapıldığı hesap bilgileri, işlem referansları ve varsa aracı platformun kimliğine dair veriler somut biçimde sunulmalıdır. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasına ilişkin TCK'nın 282. maddesi kapsamındaki değerlendirme ile 5549 sayılı Kanun'un getirdiği bildirim ve izleme mekanizmaları, paranın hareket zincirinin ortaya çıkarılmasında dayanak oluşturur.
Banka İtirazının Sırası
Ödeme kartıyla ya da banka aracılığıyla yapılan işlemlerde, önce bankaya yazılı itiraz yöneltilmelidir. 5411 sayılı Kanun kapsamında bankaların müşteri şikâyetlerini değerlendirme yükümlülüğü bulunur ve bu aşamada verilen cevap sonraki hukuki adımların temelini oluşturur. Cevap olumsuzsa uyuşmazlığın niteliğine göre sektörel şikâyet mekanizmaları ile tüketici uyuşmazlıkları için öngörülen merci düzeni değerlendirilir. Bankaya hiç itiraz edilmeden doğrudan açılan davalarda, işlemin müşteri onayıyla yapıldığı savunması karşısında elde yazılı bir dayanak bulunmaz.
Aracı Platformun Statüsü
Yatırımın yapıldığı platformun yetkili bir kuruluş olup olmadığı, izlenecek yolu değiştirir. SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri kapsamında faaliyet izni bulunan bir kuruluşla, hiçbir izne dayanmayan bir internet sitesi karşısındaki hukuki konum aynı değildir. Bu tespit, hem idari şikâyetin muhatabını hem de hukuk davasında sorumluluk kurgusunu belirler.
Delil Dosyasının Kurulması
- Banka ve ödeme kuruluşu hesap hareketlerinin dökümü
- Platformla yapılan tüm yazışmalar ve tanıtım içerikleri
- Kripto transferlerinde işlem kimlikleri ve cüzdan adresleri
- Yatırıma yönlendiren kişilerin iletişim kayıtları
- Ödemelerin tarih ve tutar sırasına göre tablolanması
Usule Aykırı İşlemin Sonuçları
Şikâyet dilekçesinde hesap bilgisinin eksik verilmesi, bankaya itirazın sözlü yapılıp kayda geçirilmemesi, ekran görüntülerinin tarih bilgisi görünmeyecek şekilde sunulması ve tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıkta zorunlu başvuru aşamasının atlanması, hem soruşturmayı hem hukuk davasını zayıflatır. Farklı hatlarda ileri sürülen anlatımların birbiriyle çelişmemesi de ayrıca gözetilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İşlemin türü, platformun statüsü ve paranın izlediği güzergâh stratejiyi değiştirdiğinden, kayıp fark edildiği anda hukuki destek alınması önerilir.