Yatırım vaadiyle toplanan paranın geri alınabilmesi, çoğu zaman hukuki gerekçeden çok delilin nasıl paketlendiğine bağlıdır. Dijital ortamda gerçekleşen işlemlerde kayıtlar hızla erişilemez hâle geldiğinden, başvurudan önceki ilk günlerde yapılan derleme çalışması dosyanın kaderini belirler. Bu rehber, 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile sermaye piyasası ve kripto varlık düzenlemeleri ekseninde delil paketleme ve başvuru sırasını ele alır.
Delil Paketinin Üç Katmanı
- Para akışı katmanı: banka dekontları, havale açıklamaları, alıcı hesap ve IBAN bilgileri, kart ekstreleri, kripto transferlerinde cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri.
- İletişim katmanı: mesajlaşma yazışmaları, telefon kayıtları, kendisini yatırım danışmanı olarak tanıtan kişilerin kullandığı hesap adları ve profil bağlantıları.
- Tanıtım katmanı: platformun internet sitesi, sosyal medya reklamları, getiri vaadi içeren görseller ve kullanıcıya gösterilen sahte bakiye ekranları.
Kayıtların Bütünlüğünü Koruma
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; içeriğin tarihini, kaynağını ve değişmediğini gösteren bir çerçeveye ihtiyaç duyar. Bu nedenle görüntüler alınırken tarih-saat bilgisi görünür tutulmalı, mümkünse sayfanın tamamı kaydedilmeli ve dijital dosyalar üzerinde sonradan düzenleme yapılmamalıdır. Yazışmaların bulunduğu cihaz mümkün olduğunca değiştirilmemeli; uygulama silinmemelidir. Kripto işlemlerinde blok zinciri üzerindeki işlem kimliklerinin liste hâlinde çıkarılması, para akışının bağımsız biçimde doğrulanmasını sağlar.
Başvuru Sırası ve Merciler
- Öncelikle bankaya ve ödeme kuruluşuna yazılı bildirim yapılarak işlem kayıtlarının saklanması istenir.
- Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur; dilekçede para akışı zaman sırasıyla anlatılır ve hesaplar üzerinde tedbir talebi açıkça yazılır.
- İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti iddiası varsa ilgili düzenleyici kuruma bildirim yapılır.
- Zararın tazmini için ayrıca hukuk yolunun işletilip işletilmeyeceği, muhatabın malvarlığı görünürlüğüne göre değerlendirilir.
Takipsizlik Kararı Gelirse
Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi, sürecin bittiği anlamına gelmez. Karara karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. İtirazın başarısı, soruşturmada toplanmayan somut delilin gösterilmesine bağlıdır: incelenmeyen bir hesap hareketi, alınmayan bir bilirkişi görüşü veya sorulmayan bir kuruluş yazısı gibi. Bu nedenle ilk dilekçeden itibaren "hangi delilin hangi kurumdan istenmesi gerektiği" ayrı bir başlıkta sıralanmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
Kayıp büyüdükçe aynı platforma yeni para yatırarak zararı kapatmaya çalışmak, karşı tarafın "komisyon" adı altında istediği ek ödemeleri yapmak ve suç duyurusundan önce yazışmaları silmek, dosyayı zayıflatan başlıca davranışlardır. Ayrıca farklı kişilerin aynı platformdan mağdur olması hâlinde başvuruların birbirinden habersiz yapılması, para akışının bütün olarak görülmesini güçleştirir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Her dosyanın delil yapısı farklı olduğundan, işlem kayıtlarının saklanma süreleri dolmadan bir hukukçuyla birlikte yol haritası oluşturulması önemlidir.