İlamsız takipte ödeme emrinin tebliği, borçlu için kısa ve kesin bir takvim başlatır. İtiraz süresi kaçırıldığında takip kesinleşir ve tartışma artık borcun varlığı üzerinde değil, haciz ve satış üzerinde döner. Buna karşılık süresinde yapılan itiraz takibi durdurur ve topu alacaklıya atar. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde itiraz sonrası hangi dosyanın hangi mahkemeye gideceğini ele alıyor.
İtirazın Şekli Sonucu Belirler
Borca itiraz, imzaya itiraz ve yetkiye itiraz farklı sonuçlar doğurur. İmza itirazının açıkça ve ayrıca yapılması gerekir; genel bir itiraz dilekçesinde imzaya değinilmemişse imza kabul edilmiş sayılır. Yetki itirazı ise esasa ilişkin itirazla birlikte ileri sürülmeli ve hangi icra dairesinin yetkili olduğu gösterilmelidir. Kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz süresi ve mercii genel takipten ayrıdır; senet türü baştan doğru tespit edilmelidir.
İki Ayrı Dava, İki Ayrı Mahkeme
İtiraz üzerine alacaklının önünde iki yol vardır. Elinde İİK'nın aradığı nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ister; bu yol dar yetkili ve belgeye dayalı bir incelemedir, tanık dinlenmez. Belgesi yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açar; bu dava genel hükümlere tabidir ve her türlü delil ileri sürülebilir. İtirazın iptali davası, itirazın tebliğinden itibaren belirli bir süre içinde açılmalıdır; bu süre kaçırıldığında takip düşer ve alacaklı alacak davası açmak zorunda kalır.
İnkâr Tazminatı Riski İki Yönlüdür
Haksız çıkan taraf aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi, hem alacaklı hem borçlu için ciddi bir maliyet kalemidir. Bu nedenle itiraz da dava da yalnızca zaman kazanma amacıyla kurulmamalıdır. Borcun bir kısmının kabul edildiği hâllerde kısmi itiraz yapılarak tartışmanın gerçek ihtilaf tutarına indirilmesi, tazminat riskini de sınırlar.
Ödeme Planı mı, Yargılama mı
Taraflar arasında ticari ilişki sürüyorsa ya da borç esasen kabul ediliyorsa, icra dosyası üzerinden yapılacak yazılı bir taksit taahhüdü hem faiz yükünü hem haciz baskısını yönetilebilir kılar. Ancak taahhüdün ihlali ayrı sonuçlar doğurduğundan, ödenemeyecek bir takvime imza atmak sorunu büyütür. Buna karşılık borcun kaynağı gerçekten tartışmalıysa, mahkemede tam bir yargılama yapılması uzun vadede daha korunaklıdır.
Takvimi Kaçırmamak İçin
- Tebliğ tarihinin tebligat zarfı üzerinden doğrulanması
- İtiraz dilekçesinde imza ve yetkinin ayrı ayrı ele alınması
- Takibin durup durmadığının dosya üzerinden teyit edilmesi
- İtirazın iptali için tanınan sürenin ilk günden takvime işlenmesi
- Mal beyanı yükümlülüğünün ayrı bir süreye tabi olduğunun unutulmaması
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi verir. Takip türü, senedin niteliği ve elinizdeki belgeler yolun tamamını değiştirebileceğinden, ödeme emrini aldığınız gün dosyanızın ayrıca incelenmesinde fayda vardır.