İlamsız icra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, ödeme emrine yapılan itirazdır. Bu itiraz takibi kendiliğinden durdurur; ancak süresi kısadır ve nereye, nasıl yapıldığı sonucu tamamen değiştirir. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde yedi günlük itiraz penceresini ve sonrasındaki merci ayrımını ele alır.
İtiraz Nereye Yapılır?
Ödeme emrine itiraz mahkemeye değil, takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir. Süre, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gündür. Bu aşamada en sık yapılan hata, itirazın icra hukuk mahkemesine dilekçeyle yapılması ve bu sırada sürenin dolmasıdır. İtiraz süresinde ve doğru mercie yapıldığında takip durur; alacaklı bunun üzerine takibi sürdürmek için ayrı bir yola başvurmak zorunda kalır.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
- Borca itiraz: borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı ileri sürülür.
- İmzaya itiraz: adi senede dayanan takiplerde imzanın kendisine ait olmadığı ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetkiye itiraz: takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğu ileri sürülür ve yetkili daire gösterilir.
- Kısmi itiraz: borcun bir bölümüne itiraz ediliyorsa, kabul edilen miktar açıkça yazılmalıdır.
Süre Kaçırılırsa: Gecikmiş İtiraz
Borçlu, kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edememişse, engelin ortadan kalkmasından sonra gecikmiş itiraz yoluna başvurabilir. Bu yol icra hukuk mahkemesine gider ve mazeretin belgeyle ortaya konması gerekir. Hastalık, tutukluluk ya da yurt dışında bulunma gibi durumlarda tarihleri gösteren resmî belgeler dosyaya eklenmelidir. Ayrıca tebligatın usulsüz yapıldığı iddiası varsa, bu ayrı bir şikâyet konusudur ve öğrenme tarihi esas alınır.
İtirazdan Sonra Alacaklının İki Yolu
- İtirazın kaldırılması: alacak, kanunda sayılan nitelikte bir belgeye dayanıyorsa icra hukuk mahkemesinden istenir; inceleme dar ve belgeye bağlıdır.
- İtirazın iptali: genel hükümlere göre açılan bu dava, uyuşmazlığın niteliğine göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesinde görülür; tanık dâhil her türlü delil tartışılabilir.
Bu ayrım borçlu için de önemlidir: dar incelemeli bir mercide savunma yapmakla, delil serbestisi bulunan bir davada savunma yapmak farklı hazırlık gerektirir. Ayrıca haksız çıkan taraf aleyhine tazminata hükmedilebileceği ihtimali, itirazın ve dava açma kararının ölçülü verilmesini gerektirir.
Borçlunun Kontrol Listesi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat parçasındaki şerh.
- Takip dayanağı belgenin türü ve alacağın kaynağı.
- Yapılmış ödemelere ilişkin dekont ve makbuzlar.
- Zamanaşımı savunmasının dayandığı tarih hesabı.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Yedi günlük süre çok kısa olduğundan, ödeme emrini aldığınız gün belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız önerilir.