Haciz aşamasında en pahalı hata, itirazın geç yapılması değil; doğru dilekçenin yanlış makama verilmesidir. İcra ve İflas Kanunu, birbirine benzeyen ama tamamen ayrı mercilere giden üç farklı yol tanır: itiraz, şikayet ve dava. Bu rehber, yedi günlük süre işlerken hangi yolun seçileceğini netleştirmek için hazırlandı.
Üç Ayrı Yol, Üç Ayrı Adres
İlamsız takipte gelen ödeme emrine yönelik borca veya imzaya itiraz, kural olarak takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık haczin usulüne aykırı yapılması, haczedilemez malın haczedilmesi ya da memur işleminin hatalı olması şikayet konusudur ve muhatabı icra mahkemesidir. Borçlu olunmadığının tespiti isteniyorsa bu bir icra takibi işlemi değil, genel mahkemede görülecek ayrı bir davadır. Üçüncü kişinin mal üzerindeki hak iddiası ise istihkak prosedürüne tabidir.
Yedi Gün Ne Zaman İşlemeye Başlar
- Ödeme emrine itirazda süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren sayılır.
- Haciz işlemine karşı şikayette süre, işlemin öğrenildiği tarihe bağlıdır; hacizde hazır bulunulmuşsa öğrenme o gün gerçekleşmiş sayılır.
- Tebligat parçasındaki şerh ile dosyadaki tarih çelişiyorsa, itiraz dilekçesinde bu çelişki başlangıçtan itibaren ileri sürülmelidir.
Tebligatın hiç yapılmamış ya da usulsüz yapılmış olması ayrı bir savunma başlığıdır ve öğrenme tarihinin tespitini gerektirir; bu iddia sonradan hatırlanan bir ek argüman gibi değil, dilekçenin ilk paragrafında kurulmalıdır.
Yanlış Merciye Başvurunun Somut Bedeli
Yanlış makama verilen dilekçe, çoğu zaman süreyi durdurmaz. İcra mahkemesine yapılması gereken şikayet icra dairesine bırakıldığında dosyaya yalnızca bir beyan olarak girer; yedi gün dolduğunda hak kaybı doğar. Tersi de geçerlidir: icra dairesine yapılacak itirazın mahkemeye taşınması, takibin durmasını sağlamaz ve borçlu kendini hacizli mal karşısında bulur.
Dosya İçin Pratik Takvim
- Tebliğ tarihini ve son günü, dosyayı açtığınız gün yazılı olarak sabitleyin.
- Talebinizi tek cümleyle tanımlayın: takibi durdurmak mı, bir memur işlemini kaldırmak mı, malı hacizden kurtarmak mı?
- Bu cümleye göre mercii belirleyin; tereddüt varsa iki ayrı başvuruyu aynı gün yapmayı değerlendirin.
- Son günü hafta sonu veya resmi tatile denk geliyorsa dahi, dilekçeyi bir gün önce sunmayı esas alın.
- Başvuru sonrası tebliğ ve duruşma tarihlerini aynı takvimde takip edin.
İtirazın Ardından Ne Olur
Borca itiraz takibi durdurur; bu durumda alacaklı itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gider. Bu ihtimal baştan öngörülüp elinizdeki belgelerin niteliği (imzalı sözleşme, dekont, yazışma) buna göre sınıflandırılmalıdır. İtirazın haksız çıkması hâlinde tazminat riski doğabileceğinden, itiraz gerekçesi gerçeğe uygun ve belgeye dayalı kurulmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup takip türüne, tebligatın şekline ve dosyadaki belgelere göre değişir. Yedi günlük süreler geri alınamadığından, ödeme emrini eline alan kişinin gecikmeden bir hukukçuyla dosyayı birlikte değerlendirmesi yerinde olur.