İcra dosyasında borçlunun elindeki en güçlü araç, sürelere hâkim olmaktır. İİK sistemi kısa ve hak düşürücü sürelerle kuruludur; ödeme emrinin geç ulaşması ya da hiç ulaşmadan haczin öğrenilmesi, borçlunun itiraz penceresini fiilen kapatır. Bu rehber, haciz aşamasında borçlunun kullanabileceği hakları tebligat sorunu ekseninde ele alır.
Önce Takibin Türünü Belirleyin
İlamsız takipte borca itiraz takibi durdururken, ilamlı takipte durum farklıdır; orada gündeme gelen daha çok icranın geri bırakılması talebidir. Kambiyo senedine dayalı takipte ise itiraz icra mahkemesine yapılır ve satıştan başka aşamalar kendiliğinden durmaz. Dolayısıyla ilk yapılacak iş, dosyadaki takip talebini okuyup hangi rejimde bulunulduğunu tespit etmektir. Yanlış merciye yapılan itiraz, süre dolduğu için telafi edilemez hale gelebilir.
Ödeme Emri Ulaşmadıysa Ne Yapılır
Haciz ihbarı bankadan veya işverenden öğrenildiğinde, çoğu zaman ödeme emri tebliğ edilmiş sayılmıştır. Bu noktada usulsüz tebligat şikâyeti gündeme gelir ve öğrenme tarihi belirleyici olur. Öğrenmenin tarihini gösteren banka bildirimi, maaş bordrosundaki kesinti veya UYAP üzerinden dosyaya erişim kaydı somut dayanak sağlar. Tebligat mazbatasındaki komşuya veya muhtara teslim şerhlerinin usule uygun doldurulup doldurulmadığı ayrıca incelenmelidir.
Haczedilemeyen Mal ve Haklar
- Maaş ve ücretlerde kanunun izin verdiği oranın üzerinde kesinti yapılamaz; nafaka alacakları bu kuralın dışındadır.
- Borçlunun ve ailesinin yaşamı için zorunlu ev eşyaları haczedilemez.
- Mesleğin sürdürülmesi için gerekli araçlar bakımından sınırlama vardır.
- Aylık bağlanmasına esas sosyal güvenlik ödemelerinde özel koruma rejimi uygulanır.
Üçüncü Kişinin Malı Haczedilmişse
Haciz mahallinde borçluya ait olmayan eşyanın listeye alınması sık karşılaşılan bir durumdur. Bu halde istihkak iddiası, kısa süreli ve şekle bağlı bir yoldur. Faturanın kimin adına düzenlendiği, ödemenin hangi hesaptan yapıldığı ve eşyanın fiilen kimin kullanımında olduğu birlikte değerlendirilir. Sadece beyanla yetinen istihkak talepleri çoğunlukla sonuçsuz kalır.
Satış Aşaması Yaklaşırken Kontrol Listesi
Kıymet takdirine itiraz süresi kaçırılırsa, düşük bedelle satış riski büyür. Bu nedenle kıymet takdir raporunun tebliğ tarihi takvime işlenmeli, taşınmazda imar ve kira durumu gibi değeri etkileyen unsurlar rapora karşı ileri sürülmelidir. Borcun tamamının veya bir kısmının ödenmesi halinde de haczin kaldırılması için ayrıca talepte bulunmak gerekir; ödeme tek başına kaydı silmez.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Takip türü ve tebligat tarihindeki en küçük fark bile kullanılabilecek yolu değiştirdiğinden, dosyanızı görmeden verilecek kararlar risk taşır; hukuki destek almanız önerilir.