İlamsız icra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, ödeme emrine karşı süresinde yapılan itirazdır. İİK uyarınca ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür ve bu süre kaçırıldığında takip kesinleşir; bundan sonrası artık haciz aşamasıdır. Bu plan, ödeme emrinin eline ulaştığı andan itibaren yapılması gerekenleri sıralar.
İlk Gün: Ödeme Emrinin Okunması
Ödeme emrinde şu bilgiler kontrol edilmelidir: alacaklının kimliği, takip dayanağı, alacağın miktarı, faiz başlangıcı ve takip türü. Belgeye dayanmayan bir alacakta itiraz, alacağın varlığını tartışmaya açar; bir senede dayanan takipte ise imzaya itiraz ile borca itirazın sonuçları farklıdır. İmzaya itiraz açıkça ve ayrıca yapılmazsa, imza kabul edilmiş sayılabilir.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
- Borcun tamamına mı, yoksa belirli bir kısmına mı itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır.
- Kısmi itirazda itiraz edilmeyen bölüm bakımından takip kesinleşir; bu nedenle rakam kesin olarak belirtilmelidir.
- Yetkiye itiraz ediliyorsa, hangi icra dairesinin yetkili olduğu ayrıca gösterilmelidir.
- Faiz oranına ya da işleyiş tarihine itiraz varsa bu da ayrı bir kalem olarak yazılmalıdır.
Tebligatın Geç Görülmesi Hâlinde
Ödeme emri, adreste bulunulmadığı için komşuya, muhtara ya da apartman görevlisine bırakılmış olabilir; bu durumda borçlu belgeden geç haberdar olabilir. Kendi kusuru olmaksızın süreyi kaçıran borçlu bakımından gecikmiş itiraz yolu bulunur; ancak bu yolda engelin ortadan kalktığı tarihten itibaren hızlı hareket edilmesi ve engelin belgelenmesi gerekir. Hastane kaydı, seyahat belgesi ya da adres kaydına ilişkin veriler bu aşamada dosyanın çekirdeğini oluşturur. Tebligatın usulsüz yapıldığı düşünülüyorsa, öğrenme tarihinin bildirilerek tebligatın usulsüzlüğünün ileri sürülmesi ayrı bir yoldur.
İtirazdan Sonra Ne Olur?
- İtirazla birlikte takip durur; alacaklı haciz işlemi yaptıramaz.
- Alacaklı, elindeki belgeye göre itirazın kaldırılması ya da itirazın iptali yoluna gider.
- Borçlu bu aşamada, itirazında dayandığı sebepleri destekleyen belgeleri hazır tutmalıdır.
- İtirazın haksız bulunması hâlinde tazminat sorumluluğu doğabileceği baştan hesaba katılmalıdır.
- Alacaklı tarafında ise HMK çerçevesinde yürüyecek yargılamanın delil yapısı önceden kurulmalıdır.
Mal Beyanı Yükümlülüğü Unutulmamalı
Takibin kesinleşmesi hâlinde borçlunun mal beyanında bulunma yükümlülüğü doğar. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi ayrı sonuçlar doğurduğundan, itiraz kararı verilirken bu aşama da planlanmalıdır.
Bu açıklamalar genel çerçeve sunar; takibin dayanağı ve tebligatın yapılış biçimi sonucu doğrudan etkiler. Süre çok kısa olduğu için ödeme emrini aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız önerilir.