Maaş haczi, borçlunun geçimini doğrudan etkilediği için icra dosyalarında en çok tartışılan işlemlerden biridir. Bu rehber, İİK ve HMK ekseninde maaş haczine itiraz ve şikâyet yollarını, usule aykırı işlem nedeniyle sonuç alınamaması riskiyle birlikte ele alır.
İtiraz mı, şikâyet mi: doğru kavramı seçmek
Ödeme emrine itiraz, borcun kendisine yöneliktir ve icra dairesine yapılır. Buna karşılık haczin usulüne aykırı uygulanması, örneğin haczedilemeyecek bir kısmın kesilmesi, icra mahkemesine yapılan şikâyetin konusudur. İki yol karıştırıldığında dilekçe yanlış mercie verilir ve süre işlemeye devam eder. Ödeme emrine itiraz için kanunda kısa bir süre öngörülmüştür; bu süre kaçırıldığında takip kesinleşir ve tartışma yalnızca haczin usulüne kayar.
Ücretin haczedilebilir kısmı
- Maaş ve ücretler kural olarak tamamen değil, kısmen haczedilebilir
- Kesinti oranı belirlenirken borçlunun ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin durumu dikkate alınır
- Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama farklı uygulanır
- Emekli aylıkları ve bazı sosyal yardımlar için özel koruma kuralları bulunur
- Birden fazla dosyadan gelen haciz müzekkeresi sıraya alınır, aynı anda mükerrer kesinti yapılamaz
Kesinti hatalı ise izlenecek adımlar
- Bordro ve banka dekontları üzerinden fiilen kesilen tutar ay ay çıkarılır.
- İşverenden, hangi dosya numarasına hangi tutarın gönderildiğine dair yazı istenir.
- İcra dosyasının güncel hesap dökümü alınır ve gönderilen tutarlarla karşılaştırılır.
- Fazla kesinti tespit edilirse icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurulur.
- Aynı dilekçede, fazla kesilen tutarın iadesi ve devam eden kesintinin düzeltilmesi ayrı ayrı talep edilir.
İşverenin sorumluluğu
Haciz müzekkeresi kendisine tebliğ edilen işveren, kesintiyi yapmak ve icra dairesine göndermekle yükümlüdür. Kesintinin hiç yapılmaması veya eksik gönderilmesi, işveren bakımından ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Borçlunun işten ayrılması hâlinde bu durumun icra dairesine bildirilmesi gerekir; bildirim yapılmaması dosyada gereksiz tartışma yaratır.
Haczedilmezlik şikâyetinde zamanlama
Haczedilmezlik iddiasının, haczin öğrenilmesinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde ileri sürülmesi gerekir. Süre geçtikten sonra yapılan başvurular çoğunlukla usulden reddedilir. Bu nedenle maaşta ilk kesintiyi gören borçlunun, itiraz gerekçesini araştırmadan önce süreyi takvime işlemesi yerinde olur.
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, alacağın niteliği ve dosyadaki tebligat tarihleri sonucu doğrudan etkilediğinden, dilekçe hazırlamadan önce icra dosyasının bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.