Ortaklar arasındaki gerilim mahkemeye taşındığında ilk engel çoğu zaman esasa ilişkin değildir: konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır ve bu basamak tüketilmeden açılan dava usulden reddedilir. TTK ve TBK ekseninde bu rehber, şirket içi uyuşmazlıkta hangi talebin dava şartına tabi olduğunu ayırt etmeye odaklanır.
Hangi Talep Dava Şartına Tabi
Ayrım basit bir soruya dayanır: talep, bir miktar paranın ödenmesine mi yöneliktir? Kâr payı alacağı, ortaklık payı bedeli ya da yöneticinin sorumluluğuna dayalı tazminat istemleri bu kapsamda değerlendirilir. Buna karşılık genel kurul kararının iptali, şirketin feshi veya ortaklıktan çıkarma gibi istemler para alacağı niteliğinde olmadığından farklı bir usule tabidir. Bir dilekçede hem para talebi hem de yenilik doğuran talep birlikte ileri sürülüyorsa, dava şartının hangi kaleme uygulanacağı baştan netleştirilmelidir.
Genel Kurul Kararının İptalinde Zaman Baskısı
Genel kurul kararlarının iptali istemi, karar tarihinden itibaren kanunda öngörülen üç aylık süreye bağlıdır. Bu süre kısa olduğu için, toplantıya katılan ortağın muhalefetini tutanağa geçirmesi ve tutanak örneğini gecikmeden temin etmesi kritik önemdedir. Çağrı usulüne, gündeme veya toplantı yeter sayısına ilişkin itirazlar da aynı takvimin içinde değerlendirilir.
Arabuluculukta Şirketi Kim Temsil Eder
- Temsil yetkisi imza sirküleri ve ticaret sicili kayıtlarıyla doğrulanmalıdır.
- Uyuşmazlık yöneticiyle şirket arasındaysa, aynı kişinin şirketi temsil etmesi menfaat çatışması doğurur.
- Anlaşma tutanağının kapsamı, hangi hesap dönemlerini ve hangi alacak kalemlerini kapsadığını açıkça göstermelidir.
- Ortaklar sözleşmesinde tahkim veya özel uyuşmazlık çözüm kaydı varsa, bu kayıt önce incelenmelidir.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Ticaret sicili kayıtları, esas sözleşme ve varsa pay sahipleri sözleşmesi güncel hâliyle temin edilir.
- Genel kurul ve yönetim kurulu karar defterleri ile toplantı tutanakları kronolojik sıraya konur.
- Talep para alacağı içeriyorsa arabuluculuk başvurusu yapılır ve son tutanak saklanır.
- Görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğu ve yetki kuralları teyit edilir.
- Şirket kayıtlarına erişim kısıtlanmışsa delil tespiti ve bilgi alma yolları değerlendirilir.
Son Söz
Şirket içi uyuşmazlıklarda dosya çoğu zaman ticari defterler ve kurul kayıtları üzerinden çözülür; bu belgeler zamanla ulaşılması güç hâle geldiği için erken hazırlık belirleyicidir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; şirket türü, pay yapısı ve sözleşme hükümleri farklı bir yol gerektirebileceğinden hukuki destek almanız yerinde olur.