Tahkim şartı, sözleşme müzakerelerinin sonunda üzerinde en az konuşulan maddelerden biridir; uyuşmazlık çıktığında ise ilk tartışılan konu haline gelir. Şartın nasıl kaleme alındığı, uyuşmazlığın hangi merci önünde ve hangi usulle görüleceğini belirler. Bu metin, tahkim şartının uygulanabilirliğini ve tahkim dosyasında delil düzenini konu alıyor.
Şartı İşlevsiz Kılan Yazım Hataları
- Uyuşmazlığın hem tahkime hem de bir mahkemeye bırakıldığı çelişkili ifadeler
- Tahkim yerinin, dilinin ve hakem sayısının belirlenmemesi
- Hangi uyuşmazlıkların kapsama girdiğinin açıkça yazılmaması
- Sözleşmenin eklerinde yer alan farklı uyuşmazlık çözüm maddeleriyle çakışma
- Kurumsal tahkim tercih edilmişken kurum adının yanlış veya eksik yazılması
Bu belirsizlikler, esasa hiç girilmeden yetki tartışmasıyla geçen bir dönem yaratır.
İlk İtirazın Zamanlaması
Tahkim şartı bulunmasına rağmen karşı taraf mahkemeye başvurmuşsa, bu duruma dayanan itirazın HMK usulü içinde ilk itiraz olarak ve süresinde ileri sürülmesi gerekir. Süresinde ileri sürülmeyen itiraz, tahkim iradesinden vazgeçildiği şeklinde sonuç doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesi tebliğ alındığında ilk kontrol edilmesi gereken nokta, sözleşmedeki uyuşmazlık çözüm maddesidir.
Tahkimde Delil Sunumunun Farkı
Tahkim yargılamasında delil sunumu genellikle daha yoğun bir yazılı aşamaya dayanır ve tarafların belirlediği takvim içinde tamamlanır. Bu takvimin kaçırılması, mahkeme usulündeki tamamlama imkânlarının aynı esneklikle bulunmaması nedeniyle daha ağır sonuç doğurabilir. Ticari defterler, sipariş ve teslim kayıtları, yazışmalar ve TTK kapsamındaki ihbar ve ihtar süreçlerine ilişkin belgeler baştan derlenmelidir.
Sözleşmenin Esasına İlişkin Hazırlık
Uyuşmazlığın esası TBK ve TTK hükümleri çerçevesinde değerlendirileceğinden, edimin ifa edilip edilmediği, ayıp bildiriminin zamanında yapılıp yapılmadığı ve temerrüt anının nasıl doğduğu belgeye bağlanmalıdır. 6102 sayılı Kanun kapsamındaki tacirler arası ilişkilerde geçerli özel kurallar, bildirim sürelerinin ve yazılılık koşullarının gözden geçirilmesini gerektirir.
Karar Sonrası Aşamayı Baştan Düşünmek
Hakem kararının iptali sınırlı sebeplere dayanır; bu nedenle yargılama sırasındaki usul itirazlarının tutanağa geçirilmesi sonradan önem kazanır. Kararın icra edilebilirliği bakımından tarafların bulunduğu ülke ve mal varlığının yeri de baştan değerlendirilmelidir.
Tahkim tercihinin sonuçları sözleşme imzalanmadan önce netleşmelidir. Mevcut sözleşmelerinizdeki uyuşmazlık maddelerini hukuki destekle gözden geçirmeniz, ileride yaşanacak yetki tartışmalarını azaltır.