Banka hesabına erişimin bir sabah kapanması, çoğu kişi için önce bir müşteri hizmetleri sorunu gibi görünür. Oysa blokenin arkasında birbirinden tamamen farklı hukuki mekanizmalar olabilir ve her birinin itiraz mercii ayrıdır. Doğru kapıyı bulmadan yazılan dilekçeler yalnızca zaman kaybettirir.
Blokenin Kaynağını Tespit Etmeden Başvuru Yapılamaz
İlk adım, bankadan işlemin dayanağının yazılı olarak istenmesidir. Kaynak; bir soruşturma kapsamında verilmiş adli karar, 5549 sayılı Kanun çerçevesindeki bir işlem, icra dairesinden gelen haciz müzekkeresi ya da bankanın sözleşmeye dayandırdığı kendi uygulaması olabilir. Bu dördü için başvurulacak merci de birbirinden farklıdır.
Adli El Koyma ve İtiraz
Aklama şüphesiyle yürütülen soruşturmalarda TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin hükmü gündeme gelir ve hesaplardaki değerlere CMK uyarınca el konulabilir. Bu tür kararlar hâkim kararına dayanır; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise sonradan hâkim onayına sunulur. El koyma kararına itiraz, kararı veren hâkimliğe verilecek dilekçe ile yapılır ve dosya itirazı incelemeye yetkili mercie gönderilir. Soruşturma gizliliği nedeniyle dosyanın tamamına erişilemese de, el koymanın kapsamı ve orantılılığı tartışılabilir.
İdari Kaynaklı Tedbirler
MASAK'ın yürüttüğü inceleme kapsamındaki askıya alma işlemleri ile adli el koyma karıştırılmamalıdır. İdari nitelikteki bir işleme karşı idari yargı yolu gündeme gelirken, aynı hesaba ilişkin adli karar için ceza usulü işler. Aynı anda hem idari hem adli tedbir uygulanan dosyalarda her iki yolun paralel yürütülmesi gerekir.
Bankanın Kendi Uygulaması
- 5411 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklere dayanılarak yapılan kısıtlamalarda önce bankanın müşteri şikâyet süreci işletilir.
- Sonuç alınamazsa, tarafların sıfatına göre tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi ya da ticari uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir.
- İcra kaynaklı hacizlerde ise merci icra mahkemesidir ve şikâyet yolu kısa sürelere tabidir.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcısındaki kısıtlamalarda ilgili sermaye piyasası düzenlemeleri ayrıca gözetilir.
Fon Kaynağını Açıklayan Dosya
- Hesaba giren tutarların kaynağı tarih sırasıyla belgelendirilir.
- Ticari faaliyet varsa fatura, sözleşme ve muhasebe kayıtları eklenir.
- Üçüncü kişilerden gelen transferler için ilişkinin niteliği açıklanır.
- Dilekçe, tek tek işlemleri değil paranın bütün akışını anlatacak biçimde kurulur.
Hesap kısıtlamaları çoğu zaman devam eden bir soruşturmanın parçasıdır ve verilen her beyan dosyaya girer. Bu nedenle başvuru yapmadan önce dayanağı öğrenip bir hukukçuyla strateji belirlemeniz, aceleyle yazılan dilekçelerden daha koruyucudur.