İcra dosyasında satış aşamasına gelindiğinde borçlunun ve üçüncü kişilerin elinde çok kısa süreler kalır. Bu aşamada yapılan itirazlar genel mahkemelerde değil, kendine özgü usulü olan icra mahkemesinde incelenir. Merci ayrımını bilmeden yazılan dilekçeler, süre dolduktan sonra doğru kapıya ulaşır ve sonuç doğurmaz.
İcra Mahkemesi: Şikâyetin Doğal Mercii
İİK, icra dairesinin işlemlerinin hukuka aykırı olduğu, olaya uygun düşmediği veya bir hakkın yerine getirilmediği iddialarını şikâyet yoluna bağlar. Şikâyet bir dava değildir; harç, usul ve inceleme biçimi bakımından ayrı kurallara tabidir ve kural olarak kısa bir süre içinde yapılır. Kamu düzenine aykırılık gibi bazı hâllerde süresiz şikâyet mümkündür; bu istisnanın kapsamı dar yorumlanır.
İhalenin Feshi Talebinde Süre ve Menfaat
- Talep, satışı yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yöneltilir.
- Süre ihale tarihinden itibaren işler; ihaleden haberdar olunamayan hâller için kanunda ayrı bir düzenleme bulunur.
- Talepte bulunabilecek kişiler sınırlıdır; borçlu, alacaklı ve pay ilişkisi bulunanlar dışında herkes başvuramaz.
- Fesih istenirken zarar unsurunun somut gösterilmesi gerekir; usule aykırılığın sonucu etkilemediği hâllerde talep sonuçsuz kalabilir.
Genel Mahkeme ile İcra Mahkemesi Sınırı
Bazı uyuşmazlıklar icra dosyasından doğsa da genel mahkemenin alanındadır. Borcun bulunmadığının tespitine yönelik menfi tespit ve ödenen paranın geri alınmasına ilişkin istirdat talepleri genel hükümlere göre görülür. Buna karşılık takip işlemlerine, kıymet takdirine ve satış ilanına yönelik itirazlar icra mahkemesindedir. Aynı dosyada iki merci birlikte işleyebilir; hangi talebin nereye ait olduğu dilekçe yazılmadan belirlenmelidir. İstihkak iddiaları da kendi usulüne tabidir.
Kesin Yetki ve Dosya Bağlılığı
İcra mahkemesinin yetkisi, takibin yürütüldüğü icra dairesine bağlıdır ve bu bağ taraf iradesiyle değiştirilemez. Farklı bir yerdeki icra mahkemesine yapılan başvuru, dosya gönderilse dahi süre bakımından risk yaratır. Talebin dosya numarası ve satış kararıyla birlikte ilişkilendirilmesi de gecikmeyi önler.
Fesih Sebeplerini Somutlaştırmak
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği tebligat parçalarından denetlenir.
- Kıymet takdirine itiraz aşamasında yapılanlar ve yapılmayanlar tarih sırasıyla yazılır.
- İlanın içeriği ile taşınmazın fiilî durumu arasındaki farklılıklar belgelenir.
- Artırma sürecine ilişkin elektronik kayıtlar dosyadan istenir.
İcra hukukunda gün hesabı, iddianın gücünden daha belirleyici olabilir. Satış aşamasındaki bir dosyada vakit kaybetmeden bir hukukçuya danışmanız, hem merci hem süre hatasını birlikte önler.