Hesabına erişemeyen kişilerin ilk tepkisi bankaya gitmek olur. Oysa kara para aklama şüphesiyle uygulanan kısıtlamalarda banka çoğu zaman kararın kaynağı değil, uygulayıcısıdır. Doğru adımı belirleyebilmek için önce kısıtlamanın hangi mekanizmadan doğduğunu tespit etmek gerekir; usul planının tamamı bu tespite bağlıdır.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç farklı durum vardır. Birincisi, 5549 sayılı Kanun kapsamında şüpheli işlem bildirimi sonrası işlemin geçici olarak askıya alınmasıdır. İkincisi, yürüyen bir ceza soruşturmasında hâkim kararına dayanan elkoymadır. Üçüncüsü ise bankanın kendi mevzuat ve sözleşme yükümlülükleri çerçevesinde uyguladığı işlem kısıtıdır. Hangi kanalın işlediğini öğrenmeden yazılan dilekçe, doğru merciye ulaşmadığı için süre kaybettirir. Bu nedenle ilk iş, bankadan kısıtlamanın dayanağının ve varsa karar merciinin yazılı olarak sorulmasıdır.
Ceza Soruşturması Kaynaklı Elkoymada İtiraz
Banka hesabındaki varlıklara elkonulması Ceza Muhakemesi Kanunu çerçevesinde hâkim kararıyla mümkündür; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde verilen kararlar da belirli süre içinde hâkim onayına sunulur. Bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır ve itiraz süresi öğrenme veya tebliğ anından itibaren kısa bir süredir. İtiraz dilekçesi kararı veren mercie verilir; merci itirazı yerinde görmezse dosyayı incelemeye yetkili hâkimliğe gönderir. Sürenin kısa olması nedeniyle, tebligatın ulaştığı gün dosyanın kısıtlılık durumu ve müdafi/vekil erişimi hemen kontrol edilmelidir.
Yanlış Merci Refleksleri
- Ceza tedbirine dayanan blokeyi tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine taşımak.
- Soruşturma sırrı bulunan bir dosyada bankaya karşı alacak davası açarak asıl karara dokunmadan zaman kaybetmek.
- Şüpheli işlem bildirimi kaynaklı geçici tedbiri iptal davası konusu sanmak.
- İtiraz yerine yalnızca savcılığa dilekçe verip kanun yolu süresini geçirmek.
Paranın Kaynağını Anlatan Dosya Kurmak
Bu tür dosyalarda savunmanın merkezinde, hesaba giren değerin meşru kaynağının belgelenmesi yer alır. Ücret bordroları, satış sözleşmeleri, tapu ve araç devir kayıtları, vergi beyannameleri, kripto varlık platformlarının işlem dökümleri ve havale açıklamaları tarih sırasıyla dizilir. Özellikle üçüncü kişilerden gelen transferlerde, gönderenle aradaki hukuki ilişkinin yazılı dayanağı önemlidir. Kaynağı açıklanamayan tek bir hareket, dosyanın tamamına gölge düşürebilir.
Aşama Aşama Yol Haritası
- Kısıtlamanın dayanağı ve karar mercii yazılı olarak öğrenilir.
- Karar tebliğ edilmişse itiraz süresi ilk gün takvime işlenir.
- Hesap hareketleri dökümü alınır ve kaynak belgeleriyle eşleştirilir.
- Zorunlu giderler için kısmi serbestlik talebi ayrıca gerekçelendirilir.
- İtiraz reddedilirse soruşturmanın seyrine göre yeniden değerlendirme talebi planlanır.
Anlatılanlar genel çerçevedir. Blokenin türü, dosyadaki isnadın ağırlığı ve kısıtlılık kararı sonucu belirler; kısa itiraz süreleri nedeniyle tebligatı aldığınız gün hukuki destek almanız önem taşır.