Maaşına haciz konulduğunu bordrodan öğrenen çalışanın ilk tepkisi genellikle işverene dilekçe vermek olur. Oysa İİK sistematiğinde işveren yalnızca kesintiyi yapan üçüncü kişidir; kesintiyi durdurma ya da oranını değiştirme yetkisi ona ait değildir. Doğru başvurunun yapılacağı yer, itirazın mı yoksa şikâyetin mi söz konusu olduğuna göre belirlenir ve iki yolun süreleri de birbirinden farklıdır.
İtiraz ile Şikâyeti Ayırmak
Borcun kendisine, miktarına ya da imzaya karşı çıkılıyorsa bu bir itirazdır. İlamsız takipte ödeme emrine itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır ve takibi kural olarak durdurur. Kambiyo senetlerine dayanan takipte ise itiraz icra mahkemesine yapılır ve süre daha kısadır. Buna karşılık takip usulüne, haczin kapsamına veya kesinti oranına yönelik iddia şikâyet konusudur ve icra mahkemesine yöneltilir.
Kesinti Oranı ve Haczedilmezlik
Maaş ve ücretlerin tamamının haczi mümkün değildir; kanun kesintiyi belirli bir oranla sınırlar ve borçlunun geçimi için gerekli kısmı korur. Nafaka alacakları bakımından ise ayrı bir rejim uygulanır. Kesintinin kanuni sınırın üzerinde yapıldığı iddiası haczedilmezlik şikâyetinin konusudur ve kural olarak yedi günlük süreye tabidir. Bu süre, kesintiyi öğrenme anından işlemeye başlar; bordronun tarihi bu nedenle dosyanın en kritik belgesidir.
Yanlış Mercie Gitmenin Somut Bedeli
- İşverene verilen dilekçe süreyi durdurmaz, kesinti aynen sürer.
- İcra mahkemesine yapılması gereken şikâyeti icra dairesine yazmak çoğu zaman dosyaya not olarak geçer, karar doğurmaz.
- Ödeme emrine itirazı icra mahkemesine yapmak, ilamsız takipte takibin durmasını sağlamaz.
- Genel mahkemede açılan menfi tespit davası, ayrıca tedbir kararı alınmadıkça takibi kendiliğinden durdurmaz.
Adım Adım Kontrol Listesi
- UYAP üzerinden dosya numarası, takip türü ve tebligat tarihleri çıkarılır.
- Ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği kontrol edilir; usulsüz tebligat iddiası ayrı bir başvuru konusudur.
- Bordro üzerinden kesintinin oranı ve dayanağı hesaplanır.
- Birden fazla dosyadan kesinti yapılıyorsa sıra ve derece ilişkisi çıkarılır.
- Gerekiyorsa taksitle ödeme veya haczin kaldırılmasına ilişkin talep, alacaklının muvafakati ihtimali de düşünülerek hazırlanır.
İtiraz Sonrasını Baştan Planlamak
İtirazla duran takip, alacaklının itirazın iptali ya da kaldırılması yoluna başvurmasıyla yeniden hareketlenir. Bu ihtimal baştan hesaba katılmadığında, borçlu tarafın elindeki belgeler dağınık kalır. İtiraz dilekçesi yazılırken ileride ileri sürülecek savunmanın çekirdeği de belirlenmeli; ödeme belgeleri, dekontlar ve yazışmalar o aşamaya hazır tutulmalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve takip türüne göre süreler değişir. Bordronuzdaki kesintiyi fark ettiğiniz gün dosyayı inceletmeniz, yedi günlük sürelerin işlediği bu alanda en etkili adımdır.