Banka hesabına ya da kripto varlık platformundaki bakiyeye erişimin aniden kesilmesi çoğu zaman tek bir sebebe bağlanır ve doğrudan bankaya itiraz edilir. Oysa blokenin arkasında birbirinden çok farklı hukuki temeller bulunabilir. 5549 sayılı Kanun kapsamında işlemin askıya alınması, ceza soruşturması çerçevesinde verilen elkoyma kararı, icra dairesinden gelen haciz müzekkeresi ve bankanın kendi sözleşmesel tedbirleri farklı mercilere ve farklı sürelere tabidir. İlk adım, doğru mercii bulabilmek için sebebi teşhis etmektir.
Blokenin kaynağını ayırt etmek
- Adli merci kararına dayanan elkoyma: itiraz yolu ceza yargısındadır.
- İdari tedbir niteliğindeki askıya alma: kendi usulü ve süresi vardır.
- İcra takibinden kaynaklanan haciz: icra dairesi ve icra mahkemesi devrededir.
- Banka veya platformun risk politikası: sözleşme ve tüketici mevzuatı gündeme gelir.
- Şüpheli işlem bildirimi sonrası bekletme: müşteri tanıma belgeleri belirleyicidir.
Aklama iddiasının yapısı
Türk Ceza Kanunu, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasını bağımsız bir suç olarak düzenler ve öncül suçun varlığı bu değerlendirmenin merkezindedir. Hesabına para gönderilen kişi çoğu zaman öncül fiilin tarafı değildir; bu durumda savunmanın ekseni, paranın hangi ticari ilişkiden geldiğinin ve alıcının bilgisi bulunmadığının gösterilmesidir. Kripto işlemlerinde ise cüzdan adresi, işlem kayıtları ve platform kayıtları zincirin izlenmesini sağlar; bu kayıtlar zamanla erişilemez hâle gelebildiğinden erken talep edilmelidir.
Fon kaynağını belgelemek
- Paranın girişini sağlayan sözleşme, fatura veya sipariş kaydı toplanır.
- Hesap hareketleri, girişten çıkışa kadar kesintisiz döküm hâlinde çıkarılır.
- Platform işlem kayıtları ve varsa kimlik doğrulama belgeleri temin edilir.
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar tarih sırasına konulur.
- Vergisel beyanlar ve gelir kayıtları tutarlılık kontrolünden geçirilir.
Süreci yönetirken dikkat edilecekler
Bloke kaldırılmadan yapılan yeni işlem denemeleri, dosyada aleyhe yorumlanabilecek kayıtlar oluşturabilir. Aynı şekilde, ifade verilmeden önce belgelerin bir bütün olarak hazırlanmaması, sonradan düzeltilmesi güç beyanlara yol açar. Bankaya yapılacak yazılı başvurunun cevabı ise hangi merciye gidileceğini gösterdiği için sürecin ilk yazılı adımı olarak değerlidir.
Malvarlığına yönelik tedbirlerde her dosyanın kendi olgu örgüsü vardır; buradaki genel çerçeve, hesabınızdaki işlemlerin niteliğine göre değişebilir. Bu nedenle bloke bildirimini aldığınızda vakit kaybetmeden mesleki destek almanız önerilir.