Kripto varlık dolandırıcılığı dosyalarında iki farklı mağduriyet iç içe geçer: bir yanda yatırım vaadiyle parasını kaptıran kişi, diğer yanda hesabı bu paranın aktarımında kullanıldığı için bloke edilen kişi. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK kripto düzenlemeleri ve TCK'nın aklamaya ilişkin hükümleri, bu iki durumu farklı biçimde ele alır. Bu rehber, blokenin sebebini teşhis etmeye ve doğru merciye başvurmaya odaklanır.
Önce Blokenin Kaynağını Belirleyin
Bir hesabın kullanılamaz hâle gelmesinin tek bir sebebi yoktur ve her sebep farklı bir başvuru yolu gerektirir. Uygulamada karşılaşılan başlıca kaynaklar şunlardır:
- Soruşturma kapsamında verilmiş adli tedbir kararı
- Bankanın kendi risk politikası uyarınca uyguladığı kısıtlama
- Şüpheli işlem bildirimi sonrası devreye giren idari tedbir
- Muhabir banka ya da yurt dışı ödeme ağı kaynaklı kısıtlama
- Kripto platformunun kendi iç kontrol süreçleri nedeniyle uyguladığı çekim kısıtı
Bankadan alınacak yazılı bilgi talebi ve dekont üzerindeki açıklama kodları, kaynağı ayırt etmenin en hızlı yoludur. Kaynak yanlış teşhis edildiğinde, örneğin adli tedbire karşı bankaya dilekçe verildiğinde, günler kaybedilir ve tedbirin genişlemesi riski doğar.
Adli Tedbire Karşı Başvuru
- Karara konu dosya numarası ve tedbiri veren merci öğrenilir.
- Hesaptaki paranın kaynağının meşru olduğunu gösteren belgeler derlenir: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, gayrimenkul tapusu, önceki dönem hesap hareketleri.
- Şüpheye konu tutar ile hesaptaki toplam bakiye arasındaki fark ortaya konarak, tedbirin ölçülü hâle getirilmesi istenir.
- İtiraz, kanunda öngörülen süre içinde ve yetkili hâkimliğe yöneltilir.
- Ret hâlinde, soruşturmanın seyrine göre yeniden değerlendirme talebi ve delil sunumu planlanır.
Hesabını Kullandıran Kişinin Konumu
Başkasına ait paranın kendi hesabından geçmesine izin veren kişi, çoğu zaman kendisini yalnızca bir aracı sanır. Oysa bu davranış, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması ya da dolandırıcılığa iştirak iddiasıyla soruşturma konusu olabilir. Bu tür dosyalarda savunmanın merkezi, kişinin gelirin kaynağını bilmediğini ve olağan hayat akışına uygun davrandığını gösteren delillerdir: tanışma biçimi, vaat edilen komisyon, yazışmaların içeriği ve kişinin bu işlemden bir kazanç elde edip etmediği.
Yatırım Mağduru Tarafında Delil Zinciri
Kaybedilen paranın izini sürmek, transfer kayıtlarının kesintisiz biçimde toplanmasına bağlıdır. Banka havalesi, ödeme kuruluşu kaydı ve zincir üzerindeki cüzdan adresleri tek bir kronolojide birleştirilmelidir. Platformun yurt dışında olması takibi zorlaştırsa da, paranın Türkiye'deki bir hesaba uğradığı her nokta, tedbir talebi için bir tutamak oluşturur. Ayrıca yetkisiz faaliyet yürüten platformlar bakımından düzenleyici kuruma yapılacak bildirim de ayrı bir başlık olarak değerlendirilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Blokenin sebebi, tutar ve soruşturmanın aşaması izlenecek yolu köklü biçimde değiştirdiğinden, başvuru yapmadan önce dosyanızın bireysel olarak incelenmesi önerilir.