Haciz, alacaklı bakımından takibin en etkili aşaması, borçlu bakımından ise hak kaybının en sık yaşandığı andır. İcra ve İflas Kanunu haczin nasıl uygulanacağını ayrıntılı biçimde düzenlese de sahada tutanağın eksik tutulması, üçüncü kişinin elindeki malın haczedilmesi veya haczedilmezlik sınırlarının gözetilmemesi olağan hâle gelmiştir. Bu tür usule aykırı işlemlere karşı öngörülen yol dava değil, icra mahkemesine yapılan şikayettir ve kural olarak yedi günlük kısa bir süreye bağlıdır.
Önce yolun adını doğru koymak
Uygulamadaki en pahalı hata, birbirinden bağımsız üç kurumun karıştırılmasıdır. Ödeme emrinin içeriğine yönelik itiraz icra dairesine yapılır; icra memurunun işleminin kanuna veya olaya uygun olmadığı iddiası şikayet yoluyla icra mahkemesine taşınır; haczedilen malın kendisine ait olduğunu söyleyen üçüncü kişi ise istihkak prosedürünü işletir. Dilekçenin başlığı yanlış seçildiğinde mahkeme çoğu zaman nitelendirmeyi kendisi yapar; ancak süre kaçırılmışsa bu düzeltme sonucu değiştirmez.
Yedi günün nereden işlemeye başladığı
Süre kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren hesaplanır. Borçlu hacizde hazırsa öğrenme anı haciz günüdür; hazır değilse haciz tutanağının tebliği ya da fiilen öğrenildiğinin ispatlandığı tarih esas alınır. Bu nedenle dosyada tebligat parçası, sistem üzerinden dosya görüntüleme kaydı ve tutanak tarihleri birlikte incelenmelidir. Kamu düzenine aykırılık oluşturan ve süresiz şikayete tabi hâller ise ayrık tutulur; bu ayrımın baştan yapılması, süresi geçmiş görünen bir dosyada dahi hareket alanı bırakır.
Haczin kapsamına yönelik denetim başlıkları
- Borçlunun ve ailesinin yaşamı için gerekli eşyanın haciz dışında bırakılıp bırakılmadığı
- Maaş haczinde kanuni sınırın ve önceki hacizlerin sırasının gözetilip gözetilmediği
- Takip konusu alacakla açık biçimde orantısız bir haciz uygulanıp uygulanmadığı
- Üçüncü kişinin zilyetliğindeki malın gerekli araştırma yapılmadan haczedilmesi
- Kıymet takdirinin haciz sırasında gerçek değerden uzak biçimde tutanağa geçirilmesi
Dilekçeyi somutlaştırmanın yolu
- Şikayet konusu işlem, dosya numarası ve tarihiyle tek tek belirlenir.
- Öğrenme tarihi belgeye dayandırılarak açıkça yazılır.
- Hangi kuralın ihlal edildiği, doğurduğu sonuçla birlikte gösterilir.
- İşlemin iptali yanında, gerekiyorsa takibin ilgili kısmının durdurulması talep edilir.
- Haczedilmezlik iddiası varsa bunu destekleyen kayıtlar dilekçe ekinde sunulur.
Şikayet yolunun kısalığı, hazırlığın haciz gününden önce başlamasını gerektirir. Dosyanızdaki tarihler, tebligatlar ve haczedilen kalemler somut olarak değerlendirilmeden yapılacak genel bir yorum yanıltıcı olabileceğinden, işlemin niteliğine göre bir hukukçuyla birlikte hareket edilmesinde yarar vardır.