Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına erişimin aniden kapanması, çoğu kişi için ilk kez karşılaşılan bir durumdur. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, sermaye piyasası düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde ilerleyen bu süreçte doğru ilk adım, blokenin kaynağını tespit etmektir; çünkü her kaynağın itiraz mercii ve süresi farklıdır.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Hesap hareketsizliği tek bir sebepten doğmaz. Bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı geçici kısıtlama, idari nitelikte bir askıya alma tedbiri ve soruşturma kapsamında hâkim kararıyla verilen el koyma birbirinden farklıdır. Banka şubesinin sözlü açıklaması çoğu zaman yeterli değildir; kısıtlamanın hangi kurum kararına dayandığının yazılı olarak sorulması gerekir. Kaynak belirlenmeden yapılan başvurular yetkisiz merciye gitmiş sayılır ve süre işlemeye devam eder.
Soruşturma Kapsamındaki Tedbirlerde İtiraz
Ceza soruşturması kapsamında verilen koruma tedbirlerine karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde ilgili hâkimliğe yapılır. İtiraz dilekçesinde soyut biçimde mağduriyet ifade etmek sonuç vermez; hesaba giren paranın kaynağını gösteren belgelerin dilekçeye eklenmesi beklenir. Süre kaçırıldığında tedbirin kaldırılması talebi her zaman yapılabilir, ancak ilk itirazın sağladığı hızlı inceleme imkânı kaybedilir.
Paranın Kaynağını Gösteren Belge Seti
- Maaş bordroları, serbest meslek makbuzları ve fatura kayıtları
- Araç, taşınmaz veya hisse satışına ilişkin sözleşme ve tapu kayıtları
- Kripto varlık alım satımında platform işlem geçmişi ve cüzdan adresleri
- Yurt dışından gelen transferlerde havale açıklaması ve gönderenle ilişkiyi gösteren yazışma
- Ticari faaliyet varsa defter kayıtları ve mali müşavir beyanı
Bilmeden Aracı Olunan Hesap Meselesi
Uygulamada en sık görülen tablo, kişinin başkasının parasını hesabından geçirmeye ikna edilmesidir. Bu durumda paranın kaynağının bilinip bilinmediği belirleyici olur. Kişinin kendi hesabına yatan parayı hemen başka bir hesaba aktarması, aradaki ilişkinin niteliğine dair soru işareti doğurur. Bu nedenle transferi talep eden kişiyle yapılan tüm yazışmalar silinmemeli ve olduğu gibi dosyaya sunulmalıdır.
Erken Ödeme Teklifleri Karşısında Dikkat
Mağdur olduğunu belirten kişilerin doğrudan ulaşarak paranın iadesi karşılığında şikâyetten vazgeçme teklif etmesi mümkündür. Bu tür bir ödeme, hesabın kendiliğinden açılmasını sağlamaz; kararın kaldırılması yine yargı merciine aittir. Ayrıca ödeme, kaynağı bilerek hareket edildiği yönünde yorumlanabileceğinden, hukuki değerlendirme yapılmadan gerçekleştirilmemelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Hesap hareketlerinin yapısı ve soruşturmanın kapsamı sonucu belirlediğinden, blokeyi öğrenir öğrenmez dosyanın bir hukukçuyla birlikte değerlendirilmesi önerilir.