Bir ödeme kuruluşu veya banka nezdindeki hesabın kullanıma kapatılması, ticari faaliyeti bir günde durdurabilir. Bu durumda ilk yapılması gereken, blokenin hukuki kaynağını tespit etmektir; çünkü kaynağı belirlemeden yapılan başvurular çoğu zaman yanlış mercie gider ve süre kaybına yol açar. Bu rehber, blokenin türüne göre izlenecek yolu ve zaman planını ele alır.
Blokeyi Doğuran Üç Farklı Kaynak
- Adli tedbir: Soruşturma kapsamında savcılık veya hâkimlik kararıyla hak ve alacaklara elkoyma.
- İdari tedbir: 5549 sayılı Kanun çerçevesinde şüpheli işlem bildirimine bağlı olarak işlemin ertelenmesi.
- Sözleşmesel kısıtlama: Kuruluşun 5411 sayılı Kanun ve iç politikaları uyarınca kimlik veya kaynak belgesi eksikliği nedeniyle uyguladığı kısıt.
Kaynağı Tespit Etmenin Pratik Yolu
Kuruluşlar müşteriye çoğu zaman gerekçeyi ayrıntılı açıklamaz. Yine de yazılı bilgi talebi, hesabın hangi tarihte ve hangi karara istinaden kapatıldığının kaydını oluşturur. Adli bir tedbir varsa UYAP üzerinden dosya bilgisine ulaşılması, hangi hâkimliğe itiraz edileceğini belirler. İdari erteleme söz konusu ise sürenin sınırlı olduğu ve bu sürenin sonunda ya işlemin serbest bırakılacağı ya da adli sürece dönüşeceği dikkate alınmalıdır.
İtiraz Dilekçesinde Öne Çıkarılacak Unsurlar
- Hesaba giren tutarların kaynağını gösteren sözleşme, fatura ve ihracat/e-ticaret kayıtları.
- İşletmenin olağan ticari hacmi ile şüpheye konu hareketin uyumunu gösteren karşılaştırma.
- Tedbirin ölçülülüğü: faaliyetin tamamen durmasına yol açan bir kısıtın, dosyadaki menfaatle orantısı.
- Kısmi çözüm talebi: tüm bakiye yerine belirli bir tutarın serbest bırakılması istemi.
Kripto Varlık Hesaplarında Ek Katman
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları bakımından SPK düzenlemeleri ile aklama mevzuatı birlikte uygulanır. Bu dosyalarda cüzdan adresi ile hesap sahibi arasındaki bağın kanıtlanması, klasik banka dosyalarına göre daha teknik bir çalışma gerektirir. Transfer geçmişinin blok zinciri üzerinden doğrulanabilir biçimde sunulması, iddianın somutlaşmasını sağlar. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasına ilişkin TCK 282 kapsamındaki isnatlarda ise savunmanın erken aşamada kurulması önem taşır.
Kuruluşla Uzlaşmak mı, Yargıya Gitmek mi?
Sözleşmesel kaynaklı kısıtlarda belge tamamlayarak çözüm, dava yoluna göre çok daha hızlıdır ve genellikle doğru tercihtir. Buna karşılık zararın büyüdüğü, kısıtın uzun sürdüğü hâllerde kuruluşla yazışmayı sürdürmek zaman kaybına dönüşebilir; bu noktada ticari dava yolu ve tedbir talebi gündeme gelir. Karar verirken, yazışmaların hangi tarihte tıkandığını gösteren bir kronoloji tutulması yararlıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; blokenin niteliği, dosya kapsamı ve kuruluşun statüsü izlenecek yolu değiştirir. Hesap kısıtlarında süreler kısa olduğundan, gecikmeden hukuki değerlendirme yapılmasında yarar vardır.