Hesabına erişemeyen bir kişinin yaptığı en maliyetli hata, blokenin kim tarafından konulduğunu netleştirmeden dilekçe yazmaya başlamaktır. Uygulamada aynı sonucu doğuran birbirinden çok farklı işlemler vardır ve her birinin itiraz mercii ile süresi ayrıdır. Yanlış mercie yapılan başvuru dosyayı ilerletmediği gibi, doğru yolun süresini de tüketebilir.
Blokeyi Doğuran Dört Ayrı Kaynak
- 5549 sayılı Kanun çerçevesinde işlemin geçici olarak askıya alınması
- Soruşturma kapsamında savcılık talebi ve hâkim kararına dayanan el koyma
- Bankanın 5411 sayılı Kanun ve uyum yükümlülükleri gereği kendi aldığı tedbir
- İcra takibi veya hukuk mahkemesi kararına dayanan haciz ve ihtiyati tedbir
İlk adım, banka şubesinden ya da internet bankacılığı kayıtlarından blokenin dayanağının hangi kategoriye girdiğini öğrenmektir. Banka çoğu zaman soruşturmanın gizliliğine dayanarak ayrıntı vermez; bu durumda dayanağın türü, hesap hareketlerinin durdurulma biçiminden ve varsa tebliğ edilen evraktan çıkarılır.
Ceza Soruşturması Kaynaklıysa
El koyma kararı verilmişse itiraz, kararı veren makamın bağlı olduğu sulh ceza hâkimliğine yapılır ve kısa bir süreye tabidir. Bu aşamada asıl mesele, hesaba giren paranın kaynağının hukuka uygunluğunu göstermektir. TCK 282 kapsamındaki aklama isnadı gündemdeyse, paranın öncül bir suçla bağlantısı bulunmadığını ortaya koyan belge zinciri dosyanın merkezine yerleştirilmelidir.
Kaynak Belgesi Zincirini Kurmak
- Hesaba giren her kalemin karşılığı olan sözleşme, fatura veya tapu kaydı eşleştirilir.
- Ücret, kira, satış bedeli gibi düzenli girişler için işveren veya karşı taraf yazısı temin edilir.
- Kripto varlık işlemlerinde platform ekstresi, cüzdan adresleri ve transfer zinciri dökümü alınır; SPK düzenlemelerine tabi bir platform kullanılıp kullanılmadığı belirtilir.
- Yurt dışı transferlerinde döviz alım belgesi ve gönderen bilgisi belgelenir.
- Vergi beyannameleri ve mali müşavir onaylı gelir tabloları dosyaya eklenir.
Kaynağı açıklanamayan tek bir kalem, açıklanabilen onlarca kalemin ikna gücünü zayıflatır. Bu nedenle eksik belge, açıklanmadan bırakılmak yerine neden temin edilemediği anlatılarak dosyaya not düşülmelidir.
İdari İşleme Karşı Yol
Blokenin kaynağı idari nitelikte bir işlemse itiraz mercii ceza yargısı değildir. Bu ayrımı gözden kaçıran başvurular, mercii yönünden reddedilerek geri döner ve arada geçen haftalar telafi edilemez. Banka kendi ticari kararıyla hesabı kısıtlamışsa, uyuşmazlık bu kez sözleşme ilişkisi çerçevesinde ele alınır.
Süreç Boyunca Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bloke süresince aynı kişi adına yeni hesaplar açıp fon aktarmak, dosyayı ağırlaştıran bir davranış olarak okunabilir. Benzer şekilde üçüncü kişilerin hesaplarını kullanmak, isnadın kapsamını genişletme riski taşır. Sürecin sonunu beklemek çoğu zaman en güvenli tercih olur.
Bu yazı genel bir yol haritası sunar; blokenin dayanağı ve dosyanın içeriği sonucu belirgin biçimde değiştirir. Herhangi bir dilekçe sunmadan önce dayanağın türünü bir hukukçuyla birlikte tespit etmeniz önerilir.