İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç itirazdır; ancak bu aracın ömrü çok kısadır. İİK, ödeme emrine itiraz için yedi günlük bir süre öngörür ve bu süre kaçırıldığında takip kesinleşir. Daha da kritik olanı, her takip türünde itirazın aynı yere yapılmamasıdır. Yanlış merci, doğru zamanda yapılmış bir itirazı dahi sonuçsuz bırakır.
İlamsız Takip: İtiraz İcra Dairesine
Genel haciz yoluyla yapılan ilamsız takipte ödeme emrine itiraz, tebliğden itibaren yedi gün içinde takibin yapıldığı icra dairesine yapılır. Bu itiraz bir dava değildir; harç gerektirmez ve gerekçe zorunlu değildir. Ancak borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği ile imzaya itiraz edilip edilmediği açıkça yazılmalıdır. Kısmi itirazda kabul edilen tutar belirtilmezse itiraz yapılmamış sayılabilir.
Kambiyo Senetlerine Özgü Takipte Tablo Değişir
Çek, bono veya poliçeye dayalı kambiyo senetlerine mahsus takipte hem süre hem merci farklıdır: itiraz daha kısa bir süre içinde ve icra dairesine değil doğrudan icra mahkemesine yapılır. Uygulamada en sık görülen hak kaybı tam bu noktada doğar; borçlu alışkanlıkla icra dairesine dilekçe verir, süre dolar ve takip kesinleşir. Ayrıca kambiyo takibinde itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; bunun için ayrıca tedbir talep edilmesi gerekir.
Tebligatı Almadıysanız: Gecikmiş İtiraz
Hastalık, yolculuk ya da benzeri kusursuz bir engel nedeniyle süresinde itiraz edilememişse, engelin kalkmasından itibaren üç gün içinde gecikmiş itiraz yolu açıktır. Bu başvuru icra mahkemesine yapılır ve engelin varlığı belgeyle ortaya konmalıdır. Tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa izlenecek yol farklıdır: usulsüz tebligat şikâyeti ile öğrenme tarihinin tespiti istenir ve süre bu tarihten yeniden hesaplanır.
İtirazdan Sonra Alacaklının İki Seçeneği
- İtirazın kaldırılması: Kanunda sayılan nitelikte belgeye dayanan alacaklı, sınırlı bir süre içinde icra mahkemesine başvurur; inceleme dar yetkiyle ve belge üzerinden yapılır.
- İtirazın iptali: Elinde belge bulunmayan alacaklı, genel mahkemede daha uzun bir süre içinde dava açar; burada her türlü delille alacağın varlığı tartışılır.
Haksız çıkan taraf aleyhine kanunda öngörülen oranda tazminata hükmedilebileceğinden, itirazın da dayanağının ciddi biçimde kurulması gerekir. Sırf takibi geciktirmek amacıyla yapılan bir itiraz, borçluya ek yük getirebilir.
İtiraz Dilekçesi Hazırlarken Kontrol Listesi
- Tebliğ tarihi ve son gün, tebligat zarfı üzerinden doğrulanır.
- Takip talebinden takibin türü ve dayanağı tespit edilir.
- İtirazın kapsamı yazılır: borca, faize, ferilere ya da imzaya.
- Yetki itirazı varsa mutlaka aynı dilekçede ileri sürülür; sonradan ileri sürülemez.
- Dilekçenin verildiği tarih ve kayıt numarası mutlaka alınır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Takibin dayanağı, senedin türü ve tebligatın durumu HMK ve İİK uygulamasında farklı sonuçlar doğurabileceğinden, yedi günlük süre işlerken bir hukukçuyla görüşmeniz belirleyici olabilir.