İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, ödeme emrine süresinde ve doğru yere yapılan itirazdır. İİK ve HMK ekseninde bu itirazın süresi kısa, mercii ise takibin türüne göre değişir. Yanlış kapıya verilen bir itiraz dilekçesi, süre dolduğunda hiç verilmemiş sayılır.
Takibin Türü Süreyi Belirler
- İlamsız (genel haciz) takip: ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür ve itiraz icra dairesine yapılır.
- Kambiyo senetlerine mahsus takip: itiraz süresi daha kısadır ve itiraz icra mahkemesine yöneltilir.
- İlamlı takip: borca itiraz yolu kapalıdır; icranın geri bırakılması talebi gündeme gelir.
- Kiralanan taşınmazın tahliyesi: kendi özel süre ve itiraz rejimine tabidir.
Genel haciz yoluyla takipte itirazın mahkemeye verilmesi, kambiyo takibinde itirazın icra dairesine bırakılması en sık rastlanan iki merci hatasıdır.
İtirazın Kapsamını Doğru Yazmak
İtiraz dilekçesinde borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği açıkça belirtilmelidir. Kısmi itirazda, kabul edilen miktarın rakamla gösterilmesi zorunludur; aksi halde itiraz yapılmamış sayılabilir. İmzaya itiraz ediliyorsa bu husus ayrıca ve açıkça yazılmalıdır: yalnızca "borca itiraz ediyorum" ifadesi, imzanın kabul edildiği sonucunu doğurur. Yetkiye itiraz da esasa itirazla birlikte ve aynı dilekçede ileri sürülmelidir.
İtiraz Sonrası Ne Olur?
- Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; haciz aşamasına geçilemez.
- Alacaklı, itirazın kaldırılması için icra mahkemesine ya da itirazın iptali için genel mahkemeye başvurur.
- İtirazın iptali davasında haksız çıkan taraf aleyhine tazminat gündeme gelebilir.
- Elinde İİK'nın aradığı nitelikte belge bulunan alacaklı, icra mahkemesi yolunu tercih eder.
Süre Kaçtıysa: Gecikmiş İtiraz ve Şikâyet
Yedi günlük süre kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle kaçırılmışsa, engelin ortadan kalkmasından itibaren gecikmiş itiraz yoluna gidilebilir; bu başvuru icra mahkemesine yapılır ve engelin varlığı ispatlanmalıdır. Takip işlemlerinin kanuna aykırılığı iddiası ise itirazdan farklıdır: şikâyet yoluyla, kendi süresi içinde icra mahkemesine taşınır. Süresiz şikâyet halleri saklıdır.
Haciz Aşamasındaki Ayrı Takvimler
Haciz uygulandıktan sonra devreye üç ayrı süre girer: haczedilen mal üzerinde üçüncü kişinin istihkak iddiası, kıymet takdirine itiraz ve satış talebi süresi. Bunların her biri farklı başlangıç tarihine sahiptir ve tek bir takvimde izlenmediğinde birbirini kilitler. Maaş haczinde kesinti oranına ilişkin itiraz da ayrıca değerlendirilir.
Dosyayı Takip Etme Alışkanlığı
Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, itiraz süresinin başlangıcını doğrudan etkiler. Bu nedenle tebligat parçası ve dosya hareketleri düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir.
Bu açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; takibin türü ve dayanağı süreleri değiştireceğinden, ödeme emri elinize ulaştığında vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.