Haciz aşamasına gelmiş bir dosyada borçlunun elinde birbirinden tamamen farklı hukuki araçlar bulunur. İİK bu araçları ayrı ayrı, farklı süre ve farklı mercilere bağlamıştır. Pratikte en pahalıya mal olan hata, itiraz edilmesi gereken yerde şikâyet, şikâyet edilmesi gereken yerde itiraz yoluna gidilmesidir.
Üç Aracı Birbirinden Ayırmak
- Ödeme emrine itiraz: takibin dayanağına, borcun varlığına, miktarına veya imzaya yöneliktir ve icra dairesine yapılır. Süresinde yapıldığında takip durur.
- Şikâyet: icra müdürünün işleminin kanuna aykırı olduğu iddiasıdır ve icra hukuk mahkemesine yapılır. Haczedilemeyecek mal ve hakların haczedilmesi bu yolla ileri sürülür.
- İstihkak iddiası: haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiasıdır; usulü ve süresi kendine özgüdür.
Ödeme emrine itirazın mahkemeye verilmesi, süre içinde yapılmış geçerli bir itiraz sayılmaz. Bu tek hata, takibin kesinleşmesine ve haciz işlemlerinin başlamasına yol açar.
Haczedilmezlik İddiasında Zamanlama
Maaş üzerindeki kesinti sınırı, ev eşyası, mesleğin sürdürülmesi için gerekli araçlar ve emekli aylığı gibi kalemlerde haczedilmezlik iddiası, haczin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre içinde ileri sürülmelidir. Süre geçtikten sonra yapılan başvurular çoğunlukla sonuçsuz kalır. Bu nedenle haciz tutanağının bir örneği derhal temin edilmeli, hangi malın hangi tarihte haczedildiği kayda geçirilmelidir.
Emekli aylığı gibi kalemlerde borçlunun önceden verdiği muvafakatin bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir; bu husus sonucu doğrudan değiştirir.
Tebligat Denetimi: En Verimli Savunma Alanı
Takibin borçluya usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, çoğu dosyada gözden kaçan ama sonuç doğuran bir noktadır. Adres kaydı, tebliğ evrakındaki şerhler, komşuya veya muhtara teslim usulünün gereklerine uyulup uyulmadığı incelenmelidir. Usulsüz tebligat iddiası, öğrenme tarihi açıkça belirtilerek ileri sürülmeli ve öğrenmenin nasıl gerçekleştiği somut biçimde anlatılmalıdır.
Borçlu İçin Kontrol Sırası
- Takip dosyası dijital olarak incelenir; takibin türü, dayanağı ve tarihleri çıkarılır.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ile itiraz süresinin dolup dolmadığı hesaplanır.
- Süre geçmişse gecikmiş itiraz ve usulsüz tebligat seçenekleri ayrı ayrı değerlendirilir.
- Haczedilen malların listesi çıkarılır; haczedilmezlik kapsamına girebilecek olanlar işaretlenir.
- Ödeme kabiliyeti varsa taksitlendirme ve hacizlerin kaldırılması pazarlığı, hukuki itirazlarla eş zamanlı yürütülür.
Kapanış
İcra hukukunda süreler kısadır ve çoğu hak, kaçırıldığında geri getirilemez. HMK ve İİK kurallarının birlikte işlediği bu alanda dilekçenin nereye verildiği, içeriğinden daha belirleyici olabilir. Dosyanızdaki takip türüne ve tebligat durumuna göre atılacak adımlar değişeceğinden, haciz ihbarını aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız zaman kazandırır.