İcra takibinde yedi günlük itiraz süresini kaçırmamak kadar önemli bir başka konu vardır: itirazın doğru mercie yöneltilmesi. Uygulamada süresi içinde hazırlanmış birçok itiraz dilekçesi, yanlış makama verildiği için sonuç doğurmaz ve takip kesinleşir. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde takip türüne göre merci seçimini ele alır.
Takip Türü Merci Seçimini Değiştirir
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte ödeme emrine itiraz, mahkemeye değil takibin yapıldığı icra dairesine yapılır. Buna karşılık kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz doğrudan icra mahkemesine yöneltilir ve süresi daha kısadır. İlamlı takipte ise itiraz kurumu yoktur; borçlunun yolu icranın geri bırakılması talebidir. Aynı dosyada üç farklı takip yolunun üç farklı mercii bulunması, hatanın en sık kaynağıdır.
İtiraz, Şikayet ve Menfi Tespit Ayrımı
- İtiraz: Borcun kendisine, miktarına, imzaya veya yetkiye yöneliktir; takibi durdurur.
- Şikayet: İcra dairesinin işlemindeki usul aykırılığına yöneliktir ve icra mahkemesinde incelenir.
- Menfi tespit: Borçlu olunmadığının tespiti amacıyla genel mahkemede açılır; tek başına takibi kendiliğinden durdurmaz.
Bu üç yol birbirinin yerine kullanılamaz. Borcu olmadığını düşünen borçlunun icra mahkemesine şikayet yoluyla gitmesi, çoğu zaman görev yönünden reddedilir ve bu sırada itiraz süresi tükenir.
Yetki İtirazının Ayrı Bir Riski
Takibin yetkisiz icra dairesinde başlatıldığı düşünülüyorsa yetki itirazının, esasa ilişkin itirazla birlikte ve aynı dilekçede ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazı sonradan tek başına dile getirildiğinde dinlenmeyebilir. Ayrıca yalnızca yetkiye itiraz edilip borca itiraz edilmezse, yetki uyuşmazlığı çözüldükten sonra borç yönünden takip kesinleşmiş olabilir.
İtirazdan Sonraki Aşamada Merci Yeniden Değişir
Borçlunun itirazı takibi durdurduğunda, alacaklının önünde iki ayrı yol vardır ve bunlar farklı mercilerde işler. İtirazın kaldırılması talebi icra mahkemesine, itirazın iptali davası ise genel mahkemeye yöneltilir. Elindeki belgenin niteliği bu seçimi belirler: İİK anlamında belge sayılmayan bir yazışmayla icra mahkemesine gidilmesi, talebin reddiyle sonuçlanır ve alacaklı için de süre kaybı doğurur.
Dosya Hazırlığında Kontrol Sırası
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat usulünün geçerliliği belirlenir.
- Takip talebinden hareketle takip yolu ve dayanak belge tespit edilir.
- Takip yoluna göre itirazın verileceği merci yazılı olarak not edilir.
- İtirazın kapsamı (borca, imzaya, yetkiye) tek dilekçede eksiksiz kurulur.
- İtiraz sonrası muhtemel karşı adım için belge yeterliliği önceden değerlendirilir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her takip dosyasının kendi belgeleri ve tebligat geçmişi sonucu değiştirebilir. Süreye bağlı bir işlemle karşı karşıya iseniz, dilekçeyi vermeden önce dosyanızın ayrıntılarıyla birlikte bir hukukçuya danışmanız yerinde olur.