Haciz aşamasında borçlunun ya da üçüncü kişinin elindeki hukuki araç, ödeme emri aşamasındakinden farklıdır. Bu evrede artık itiraz değil, kural olarak şikayet ve istihkak yolları gündeme gelir. İİK ve HMK çerçevesinde bu ayrımın kurulmaması, yedi günlük sürenin boşa geçmesine yol açar.
Haciz Aşamasında İtiraz Yolu Kapanmıştır
Ödeme emrine süresinde itiraz edilmemişse takip kesinleşir ve haciz uygulanır. Bu aşamada borcun bulunmadığı iddiası artık icra dairesine yapılacak bir itirazla ileri sürülemez; borçlunun yolu, şartları varsa menfi tespit veya istirdat davasıdır ve bu davalar genel mahkemede görülür. İcra dairesine verilen bir dilekçeyle bu sonucun elde edilememesi, alanın en yaygın merci hatasıdır.
Şikayetin Konusu ve Süresi
- Haczin usulüne aykırı yapılması, tutanağın eksik düzenlenmesi ve benzeri işlem hataları şikayet konusudur.
- Şikayet, icra dairesine değil icra mahkemesine yöneltilir.
- Kural olarak öğrenmeden itibaren yedi günlük süre içinde yapılır.
- Kamu düzenine aykırılık ve süresiz şikayet halleri bu süreden bağımsızdır.
- Hakkın yerine getirilmemesi ya da sebepsiz sürüncemede bırakılması her zaman şikayet edilebilir.
Haczedilmezlik İddiası
Maaş ve ücretlerde haczedilebilecek oranın aşılması, ev eşyasının niteliği ya da yasal olarak haczi mümkün olmayan malların haczi hallerinde haczedilmezlik şikayeti yapılır. Bu şikayet de icra mahkemesine yöneltilir ve süreye tabidir. Borçlunun icra dairesine dilekçe vererek haczin kaldırılmasını beklemesi, süre dolduğunda telafisi güç sonuç doğurur. Emekli aylığı gibi özel düzenlemeye tabi gelirlerde ise haczin geçerliliği, borçlunun önceden verdiği muvafakate bağlı olarak değişebilir.
Üçüncü Kişinin İstihkak İddiası
- Haczedilen malın kendisine ait olduğunu ileri süren üçüncü kişi, iddiasını haciz sırasında veya öğrenmesinden itibaren süresinde bildirir.
- İcra müdürü dosyayı icra mahkemesine gönderir ve takibin durup durmayacağı burada karara bağlanır.
- İddianın reddi halinde istihkak davası açılması için verilen süre ayrıca izlenir.
- Malın kimin elinde bulunduğu, ispat yükünün hangi tarafta olacağını belirler.
Haciz Tutanağının Önemi
Haciz tutanağı, hem sürelerin başlangıcını hem de şikayet sebeplerini ortaya koyan temel belgedir. Tutanakta hazır bulunanlar, haczedilen malların dökümü ve tahmini değerleri kontrol edilmelidir. Kıymet takdirine itiraz da ayrı bir süreye tabidir ve satış aşamasında ileri sürülmesi mümkün olmayabilir.
Satış Aşamasına Geçmeden Yapılacaklar
Haczin kaldırılmasına yönelik başvurular satıştan önce sonuçlandırılmalıdır; ihale gerçekleştikten sonra ileri sürülen iddialar çok daha dar bir çerçevede incelenir. Bu nedenle haciz tarihinden itibaren tüm süreler tek bir takvimde izlenmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Haczin kapsamı, malın niteliği ve tebligat geçmişi izlenecek yolu değiştirebilir; süre işlerken dosyanızla birlikte bir hukukçuya danışmanız önem taşır.