İlamsız takip, alacaklının elinde mahkeme kararı olmadan başlattığı ve borçlunun itirazıyla kendiliğinden duran bir yoldur. İİK ve HMK ekseninde işleyen bu süreçte borçlu açısından tek gerçek koruma yedi günlük itiraz süresidir; bu süre kaçırıldığında takip kesinleşir ve tartışma tamamen başka bir zemine taşınır.
Yedi Gün Ne Zaman Başlar
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren işler. Tebligatın adreste kimseye ulaşmaması, komşuya veya muhtara bırakılması hâlinde de tebliğ geçerli sayılabilir; bu yüzden gerçekte haberdar olma tarihi ile hukuki tebliğ tarihi çoğu zaman ayrışır. Tebligat gecikmesi veya usulsüzlüğü iddiası varsa bu ayrı bir başvuru konusudur ve itiraz süresini kendiliğinden durdurmaz.
Borca İtiraz ve İmzaya İtirazın Ayrılması
Adi senede dayanan takiplerde imzanın borçluya ait olmadığı iddiası, dilekçede ayrıca ve açıkça yazılmalıdır. Yalnızca borcum yoktur denildiğinde imza kabul edilmiş sayılır ve sonradan yapılacak imza itirazı dinlenmez. Aynı biçimde faize, faiz oranına veya yetkiye yönelik itirazlar da ayrı ayrı belirtilmelidir; genel bir itiraz bu kalemleri kapsamaz.
İtirazdan Sonra Alacaklının İki Yolu
Takip durduğunda topu alacaklı devralır ve şu iki seçenekten birini kullanır:
- Elinde İİK'da sayılan nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek
- Genel mahkemede itirazın iptali davası açarak alacağını yargılamayla tespit ettirmek
Bu yolların her biri kendi süresine tabidir ve süresi içinde kullanılmazsa takip dosyası işlevini yitirir. Borçlu açısından ise bu aşamada asıl mesele, itiraz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin dava dosyasında da tutarlı biçimde savunulabilmesidir.
Süre Kaçtıysa Gecikmiş İtiraz
Borçlu, kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edememişse, engelin ortadan kalkmasından itibaren kısa bir süre içinde icra mahkemesine başvurabilir. Ancak burada engelin varlığı ispatlanmak zorundadır; hastalık, yurt dışında bulunma veya adres değişikliği iddiası belgeyle desteklenmediğinde talep sonuçsuz kalır. Bu nedenle gecikmiş itiraz, planlanan bir yol değil istisnai bir çıkış kapısı olarak görülmelidir.
Kapanış
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Takip türü, dayanak belge ve tebligat şekli süreleri değiştirebileceğinden, ödeme emri elinize ulaştığı gün dosyanın bir hukukçuya gösterilmesi zaman kaybını önler.