İlamsız icra takibi, elinde mahkeme ilamı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; buna karşılık borçluya da kısa sürede kullanılması gereken savunma imkânları tanır. Uygulamada en çok karışan nokta, banka hesaplarına konulan elektronik hacze karşı hangi yola başvurulacağıdır. İİK ve HMK çerçevesinde itiraz ile şikâyet birbirinin yerine geçmez.
İki Farklı Savunma Yolu
Ödeme emrine yapılan itiraz, borcun kendisine yöneliktir ve icra dairesine yapılır; süresinde yapıldığında takibi durdurur. Buna karşılık icra dairesinin ya da alacaklının usule aykırı bir işlemi söz konusuysa, örneğin haczedilemeyecek bir alacağa haciz konulmuşsa, yol icra mahkemesine şikâyettir. Borca itiraz edilmesi gerekirken şikâyet yoluna gidilmesi, ödeme emrinin kesinleşmesiyle sonuçlanabilir.
E-Hacizde En Sık Karşılaşılan Aykırılıklar
- Maaş hesabına, kanunda öngörülen sınırın üzerinde haciz uygulanması.
- Emekli aylığı ya da sosyal yardım niteliğindeki ödemelerin bulunduğu hesaba haciz konulması.
- Takip kesinleşmeden hesaplara haciz talimatı gönderilmesi.
- Borç miktarını aşan tutarda bloke uygulanması ve fazlanın çözülmemesi.
- Üçüncü kişiye ait ortak hesabın tamamının bloke edilmesi.
Şikâyette Süre ve Görev
Şikâyet, icra mahkemesine yapılır ve kural olarak öğrenmeden itibaren işleyen bir süreye tabidir. Kamu düzenine aykırılık oluşturan hâllerde ise süresiz şikâyet mümkündür; haczedilmezlik iddiaları bu bakımdan ayrı değerlendirilir. Yetki yönünden takibin yapıldığı yer icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi görevlidir; başka yer mahkemesine yapılan başvuru gönderme kararıyla sonuçlanır.
Borçlu Tarafında Adım Sırası
- Takip dosyası incelenerek ödeme emrinin tebliğ tarihi ve kesinleşme durumu tespit edilir.
- Hesabın niteliği banka yazısıyla belgelenir; maaş hesabı olduğu ispatlanmadan haczedilmezlik iddiası sonuç vermez.
- İtiraz süresi geçmişse, gecikmiş itiraz koşullarının bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
- Haczin kaldırılmasıyla birlikte bloke edilen tutarın iadesi ayrıca talep edilir.
Alacaklı Tarafında Usul Riski
Alacaklı için de risk simetriktir. Kesinleşmeden uygulanan haciz, hem işlemin iptaline hem de tazminat talebine dayanak oluşturabilir. Bu nedenle haciz talimatı öncesinde tebligat parçasının dosyaya döndüğü ve itiraz süresinin dolduğu kontrol edilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır; takibin türü, hesabın niteliği ve tebligat tarihleri sonucu değiştirir. Hesabınıza haciz uygulandığında gecikmeden dosyayı inceletmeniz ve hukuki görüş almanız yerinde olur.