Eline ödeme emri ulaşan borçlunun karşılaştığı en pahalı hata, itirazını yanlış makama iletmesidir. İcra dairesine yapılması gereken bir işlemin mahkemeye, mahkemeye yapılması gereken bir başvurunun icra dairesine yöneltilmesi, kısa süreler içinde telafisi güç sonuçlar doğurur. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde borçlunun elindeki yolları ve her birinin muhatabını ayırır.
Ödeme Emrinden Sonraki İlk Üç Karar
Belge eline geçtiğinde sırasıyla üç soru yanıtlanmalıdır: takip ilamlı mı ilamsız mı, itiraz edilecek konu borcun kendisi mi yoksa takibin usulü mü, ve kanunda öngörülen süre hangi tarihten işlemeye başlamıştır. Bu üç yanıt belirlenmeden yazılan dilekçe, doğru içerikte olsa bile yanlış kapıya bırakılabilir.
İtiraz İcra Dairesine, Şikâyet İcra Mahkemesine
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz, takibin yürütüldüğü icra dairesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurur. Buna karşılık takip işleminin kanuna aykırı yapılmış olması, hesaplamanın hatalı olması ya da haczedilemeyecek bir malın haczedilmesi gibi konular şikâyet yoludur ve icra mahkemesine götürülür. İki yol birbirinin yerine geçmez.
İmzaya İtiraz ile Borca İtirazın Ayrılması
Senede dayalı takiplerde imzanın inkâr edilip edilmediği ayrıca ve açıkça belirtilmelidir. İmzaya yönelik itiraz açıkça yazılmazsa imza kabul edilmiş sayılabilir ve sonraki aşamada bu eksiklik geri alınamaz. Borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği de rakamla gösterilmelidir; kısmi itirazda kabul edilen bölüm için takip yürümeye devam eder.
İtirazdan Sonra Alacaklının İki Ayrı Yolu
- Elinde kanunun aradığı nitelikte bir belge varsa alacaklı icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; bu inceleme belge üzerinden ve sınırlı bir çerçevede yapılır.
- Belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açılır; burada yargılama tam bir ispat faaliyetine dönüşür.
- Borçlu, hangi yolun işletildiğine göre savunmasının ağırlığını belge tartışmasına ya da esas borç ilişkisine kaydırmalıdır.
Sık Karşılaşılan Mercii Hataları
- İtiraz dilekçesinin icra dairesi yerine mahkeme kalemine bırakılması.
- Zamanaşımı savunmasının hangi aşamada ve nereye ileri sürüleceğinin karıştırılması.
- Maaş haczine yönelik itirazın esas borç itirazıyla aynı dilekçede eritilmesi.
- Süresi geçtikten sonra gecikmiş itiraz yolunun koşullarının araştırılmaması.
Borçlu Lehine Kayıt Disiplini
Yapılan her ödemenin tarihi, hangi dosyaya mahsup edildiği ve dekont numarası tek tabloda tutulmalıdır. Dosya hesabına yansımayan ödemeler, ileride ayrı bir uyuşmazlık başlığı hâline gelir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır; takibin türü ve dayanağı değiştikçe muhatap makam da değişir. Ödeme emrini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız, süre kaybı riskini belirgin biçimde azaltır.