İcra takibinde satış aşaması, süreleri en kısa ve en katı olan bölümdür. İcra ve İflas Kanunu'nda öngörülen yedi günlük süreler, kıymet takdirine itirazdan ihalenin feshine kadar birçok işlemde karşımıza çıkar. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; gecikme hâlinde esas itiraz ne kadar güçlü olursa olsun inceleme yapılmaz. Satış ilanı yayımlandığı anda takvimin kurulmuş olması gerekir.
Satıştan Önce: Kıymet Takdiri Aşaması
Taşınmazın ya da taşınırın değeri, ihaleye giriş bedelini ve alıcı ilgisini belirler. Değer düşük tespit edilmişse borçlu, yüksek tespit edilmişse alacaklı zarar görebilir. Bu nedenle raporun tebliğinden sonra:
- Rapor tarihinin ve tebliğ tarihinin evrak üzerinden doğrulanması gerekir
- İtiraz, kanunda öngörülen kısa süre içinde icra mahkemesine yapılır
- İtiraz dilekçesine karşılaştırılabilir emsal değer bilgileri eklenir
- Taşınmazın imar durumu, kat irtifakı ve üzerindeki şerhler ayrıca incelenir
Satış İsteme Süresinin Kaçırılması
Haciz konulduktan sonra satış talebinde bulunulması için kanunda öngörülen bir yıllık süre bulunur. Bu süre içinde satış istenmezse haciz düşer ve alacaklının yeniden haciz için işlem yapması gerekir. Süre kaçırıldığında, sıra cetvelindeki konum da kaybedilebilir. Bu nedenle haciz tarihi, dosya takvimine ayrı bir kontrol noktası olarak işlenmelidir.
İhalenin Feshi: Sebep ve Süre
- Fesih talebi, ihale tarihinden itibaren işleyen yedi günlük süre içinde icra mahkemesine sunulur.
- İhaleden haberdar edilmeme iddiası varsa, öğrenme tarihi ayrıca ortaya konur.
- Fesih sebepleri; ilanın usulsüzlüğü, satış şartlarına aykırılık ve artırma sürecindeki aykırılıklar biçiminde ayrı ayrı yazılır.
- Elektronik ortamda yapılan artırmalarda sisteme ilişkin aksaklıklar belgeye bağlanır.
- Fesih talebinin reddi hâlinde kanunda öngörülen oranda para cezasına hükmedilebileceği göz önünde tutularak talep dikkatle kurulur.
Tebligatın Merkezi Önemi
Satış dosyalarında usulsüzlük iddialarının önemli bölümü tebligata dayanır. Satış ilanının borçluya, ilgililere ve tapudaki hak sahiplerine usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, tebligat parçaları üzerinden tek tek denetlenmelidir. Adres araştırmasının yapılmamış olması ya da bilinen adres varken farklı yönteme geçilmesi, fesih talebinin dayanağını oluşturabilir. Bu inceleme yapılmadan yazılan dilekçeler, genel ifadelerle sınırlı kaldığından sonuç vermez.
Sonuç
Satış aşamasında hak kaybının başlıca sebebi, sürelerin ihale gününden değil ilan tarihinden itibaren planlanmamasıdır. Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir; dosyanın takip türü, malın niteliği ve tebligat durumu sonucu değiştireceğinden, işlem yapılmadan önce icra dosyası üzerinden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.