Bankacılık işlemlerinde hesabın kullanılamaz hâle gelmesi tek bir hukuki işlemden kaynaklanmaz. Blokenin kaynağı; 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bir askıya alma kararı, ceza soruşturmasında verilmiş bir elkoyma kararı, icra dosyasından gelen bir haciz müzekkeresi ya da bankanın kendi risk politikası olabilir. İtiraz yolu ve süresi, kaynağa göre tümüyle değişir; bu nedenle ilk adım teşhistir.
Blokenin Kaynağını Belirlemek
Banka, hesabın hangi kararla kısıtlandığını açıklamakla yükümlüdür. Kaynak öğrenilmeden yapılan başvurular yanlış mercie gider ve zaman kaybına yol açar. Pratikte ayırt edici sorular şunlardır: kısıtlama tüm hesaba mı yoksa belirli bir tutara mı ilişkin? Hesaba giren yeni paralar da bloke ediliyor mu? Kısıtlama bir dolandırıcılık ihbarı sonrası mı doğdu?
Adli Elkoymada İtiraz Takvimi
Ceza soruşturması kapsamında banka hesaplarına elkoyma, CMK'da öngörülen usule tabidir ve hâkim kararına dayanır. Bu karara karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır. İtiraz dilekçesinde, hesaptaki paranın suç şüphesiyle ilgisi bulunmayan kaynaklardan geldiğini gösteren belgeler sunulmalıdır: maaş bordrosu, tapu satış bedeli dekontu, ticari faaliyet kayıtları. Hesaba karışmış meşru gelirlerin ayrıştırılması talebi ayrıca dile getirilmelidir.
Aklama Şüphesi ve İnceleme Süreci
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması şüphesiyle yürütülen incelemelerde, işlemin askıya alınması geçici bir tedbirdir ve inceleme sonucuna bağlıdır. Bu süreçte savunma tarafının en etkili katkısı, işlem zincirinin belgeyle açıklanmasıdır. TCK 282 kapsamındaki değerlendirmede, paranın öncül suçla bağlantısı kurulamıyorsa tedbirin sürdürülmesi tartışmalı hâle gelir.
Kripto Varlık İşlemlerinde Ek Katman
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının sermaye piyasası mevzuatı kapsamına alınmasıyla birlikte, platform kaynaklı kısıtlamalarda hem sözleşmesel hem idari boyut birlikte değerlendirilir. Platformun kullanıcı sözleşmesindeki askıya alma hükümleri ile mevzuattan doğan yükümlülükler ayrıştırılmalı; talep yazısı her iki dayanağa da cevap verecek şekilde hazırlanmalıdır.
Uzlaşma Görüşmesi ile Yargı Yolu Arasında
Blokenin bir alacak uyuşmazlığından doğduğu hâllerde, karşı tarafla yapılacak ödeme protokolü kısıtlamayı hızla kaldırabilir. Ancak ceza boyutu bulunan dosyalarda yapılan ödemenin nasıl nitelendirileceği önemlidir; zararın giderilmesi olarak mı yoksa borç kabulü olarak mı değerlendirileceği, metnin ifadesine bağlıdır. Bu nedenle protokol imzalanmadan önce ceza dosyasının durumu gözden geçirilmelidir.
Yazıdaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar; blokenin dayanağı ve dosyanın aşaması sonucu belirler. Hesabınız kısıtlandığında itiraz süresi kısa olduğundan, kararın bir örneğini temin ederek hızlıca hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.