İcra takibinde haciz aşaması, borçlu açısından hataya en az tahammülü olan bölümdür. İİK ve HMK ekseninde ilerleyen bu süreçte en sık karşılaşılan sorun, borçlunun elindeki iki farklı yolu birbirine karıştırmasıdır. Süresi içinde yapılmayan başvuru, usule aykırı işlem açıkça ortada olsa bile sonuç doğurmaz. Aşağıdaki liste bu ayrımı netleştirmeye yöneliktir.
İtiraz mı, şikâyet mi
İtiraz, borcun kendisine ya da imzaya yöneliktir ve ilamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren kısa bir süre içinde icra dairesine yapılır. Şikâyet ise borcun varlığına değil, icra dairesinin yaptığı işlemin hukuka aykırılığına yöneliktir ve icra mahkemesine yapılır. İcra memurunun işlemine karşı şikâyet için öngörülen genel süre yedi gündür. Borca itiraz edilecek yerde şikâyet yoluna gidilmesi ya da tersi, süre geçtikten sonra telafisi çok güç bir kayba dönüşür.
Yedi günlük süre ne zaman işlemeye başlar
Şikâyet süresi, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren işler. Haciz tutanağının tanzim edildiği anda hazır bulunan borçlu bakımından öğrenme o gün gerçekleşmiş sayılır; hazır bulunmayan borçlu için ise tebliğ ya da fiilen öğrenme tarihi esas alınır. Buna karşılık kamu düzenine aykırılık ve haczedilemezlik gibi bazı hallerde süre bakımından farklı bir rejim uygulanır. Bu nedenle tutanağın tarihi ve borçluya bildirim biçimi ilk kontrol edilecek noktadır.
Hacizde sık rastlanan usulsüzlükler
- Haciz tutanağında haczedilen malların yeterince tanımlanmaması
- Takip talebinde yer almayan bir alacak için haciz uygulanması
- Üçüncü kişinin elinde bulunan mal bakımından usulün izlenmemesi
- Kıymet takdirinin bildirilmemesi ya da geç bildirilmesi
- Satış aşamasındaki ilan ve süre kurallarına uyulmaması
Haczedilemezlik ve istihkak iddiası
- Haczedilen malın kanunen haczi caiz olmayan mallardan olup olmadığı belirlenir.
- Maaş haczinde kesinti oranı ve öncelikli alacaklar kontrol edilir.
- Mal üçüncü kişiye aitse istihkak iddiası tutanağa geçirilir.
- Ev eşyası bakımından kullanım zorunluluğu somut biçimde açıklanır.
- İcra mahkemesine yapılacak başvuruya tutanak örneği eklenir.
Değerlendirme
Haciz sırasında yapılan sözlü itirazların tutanağa geçirilmesini istemek, sonradan ispat açısından belirleyici olabilir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü ve haczedilen malın niteliği izlenecek yolu değiştirdiğinden, başvuru öncesinde hukuki destek almanız önerilir.